ANALITIKA
Pentagon tvrdi da su podaci koje objavljuje u vezi s tekućim
konfliktima precizni i pouzdani, ali dodatno istraživanje otkriva da se radi o
naštelovanim prikazima
FOTO: (Reuters)
Jedanaestog marta prošle godine pukovnik Steve Warren,
portparol grupe za operacije protiv Islamske države, upitan je u vezi sa
dnevnim objavama američke vojske u kojima se prikazuje napredak u sukobu s
islamistima. U njima je sadržan broj vazdušnih napada izvedenih u protekla 24
časa, njihov geografski raspored u Siriji i Iraku, kao i procjena pogođenih i
uništenih meta. Pod „napadom“ se podrazumijeva „jedan ili više kinetičkih
događaja koji se odvijaju na približno istoj lokaciji i proizvode zajednički,
kumulativni efekat“. Ovo ne uključuje artiljerijsku vatru ili vatru podrške
kopnenim snagama.
Novinarka Lolita Baldor direktno je upitala Warrena: “Možete
li da nam kažete da li izvještaji koje dobijamo uključuju sve vazdušne napade
koji su se odvili tog dana?“.
Warren ja na to odgovorio sljedećim riječima: “Radimo sve
što možemo kako bismo prijavili svaki vazdušni napad. Propustili smo jedan ili
dva usljed administrativne greške. Ipak, standard kog se držimo jeste da svaka
bomba ispuštena nad teritorijom Iraka i Sirije bude prijavljena medijima, bez
obzira koju metu ona ciljala.“
Warren je ovu tvrdnju često ponavljao.
Od početka kampanje protiv Islamske države, i civilni i
vojni zvaničnici SAD-a su insistirali da će iskrenost u odnosima s javnošću
biti prioritet u cilju obezbjeđivanja što šire podrške operacijama Amerike na
prostoru Bliskog istoka. U poređenju s informacijama o djelovanju Rusije u
Siriji, odnosno Saudijske Arabije u Jemenu, američki izvještaji su zaista i
bili veoma detaljni.
Sve ovo čini izvještaj koji su Andrew deGrandpre i Shawn Snow objavili u
listu Military Times zapanjujućim. Pod naslovom „Statistike američke vojske o
vazdušnim napadima su lažne, na hiljade borbenih misija nije prijavljeno“,
autori otkrivaju ogromne nedostatke u podacima vezanim ne samo za operacije
protiv Islamske države, već i za djelovanje američkih trupa u Afganistanu.
Tri se nalaza posebno ističu. Prvo, napadi izvršeni uz pomoć
helikoptera i bespilotnih letjelica se ne prijavljuju. Vojska SAD-a ne
objavljuje statistike o takvim napadima samostalno, već su ih novinari Military
Timesa dobili od afganistanskih vojnih vlasti. Kao drugo, niko ne zna koliko
dugo ova diskrepanca postoji i kakva se politika primjenjuje prema drugim
rodovima vojske u vezi s njihovim prijavljivanjem vazdušnih napada. Kao treće,
podaci o operacijama u Siriji, Iraku, Jemenu, i Somaliji mogu se također
pokazati kao vještački umanjeni iz sličnih razloga
FOTO: (AP)
Sve skupa gledano, ovakvi nalazi dovode u pitanje pouzdanost
informacija koje je Pentagon davao u vezi sa vazdušnim napadima američke vojske,
koji su ujedno i najčešće upotrebljavani vid vojnog djelovanja u posljednjih
nekoliko ratova. Izvještaj od prošle nedjelje navodi da je u njemu sadržan
popis operacija svih 20 država koje u njima učestvuju, kao i svih rodova
američke vojske koji su u njima angažovani. Nažalost, Military Time opaža da
„nije jasno je li ova izjava data s namjerom da navede na pogrešan zaključak,
ili se radi o raširenoj unutrašnjoj neobavještenosti i neznanju u vezi s
elementima koji se uključuju u podatke servirane javnosti“.
U slučaju da se radi o slučajnim propustima, oni dovode u
pitanje validnost podataka koje vojska SAD-a servira Kongresu i američkoj
javnosti u cjelini.
Podaci koji se na taj način stavljaju pod znak pitanja
uključuju i broj trupa razmještenih u zonama borbenih dejstava, broj žrtava i
smrtnih slučajeva, broj obavljenih misija, popis pobunjeničkih grupacija koje
se naoružavaju, finansiraju, ili im se pomaže na neki drugi način, broj
civilnih žrtava, kao i ukupan napredak u borbi s Islamskom državom. Imajući u
vidu nemogućnost da se ispravno prebroje jasno definisani vazdušni udari, vojni
zvaničnici mogu, čak i bez zle namjere, da pogrešno predstave i mnoge druge
borbene aktivnosti.
Kao neko ko se za analizu američkih vojnih dejstava, uprkos
skepticizmu, ipak oslanjao na podatke Pentagona, moraću da ponovo razmotrim
sopstvene nalaze. Na primjer:
1. Upoređivanje broja civilnih žrtava u napadima bespilotnih
letjelica u Jemenu, Somaliji i Pakistanu, i žrtava avionskih udara u Iraku i
Siriji.
2. Utvrđivanje žrtava po ispaljenom projektilu u Afganistanu
(gde se američki napadi smatraju najpreciznijim)
3. Upoređivanje kampanje protiv Islamske države s prethodnim
vazdušnim operacijama SAD-a.
4. Procjena udjela SAD-a u ukupnom broju operacija
koalicije. (Amerika nosi veće breme nego što se to ranije mislilo)
5. Ukupan zbir bombi koje su snage SAD-a bacile tokom 2015.
i 2016. godine
Umanjivanje broja američkih vazdušnih napada je ozbiljan
problem. On snižava kredibilitet drugih podataka koje vojska objavljuje i
sprečava Pentagon da ostvari bilo kakve norme transparentnosti koje bi druge
armije svijeta potom mogle da usvoje.
U međuvremenu, združeni Komitet za oružane snage Kongresa i
Senata morao bi da istraži ova pitanja i organizuje javna saslušanja
relevantnih vojnih zvaničnika u kojima bi se saznalo više o pomenutim
diskrepancama. Generalni inspektor Pentagona bi morao da utvrdi razlog zbog
kojeg je broj vazdušnih napada umanjivan i utvrdi da li su pojedini vojni
službenici namjerno varali Kongres i američku javnost. Konačno, državni
sekretar za odbranu James Mattis bi trebalo da razjasni koji se zapravo
kriterijum koristi za određivanje prirode vazdušnog napada. Bez
transparentnosti u svemu ovome, bit će veoma teško povjerovati u bilo koje
sopštenje američke vojske.
(TBT, FP, Newsweek.rs)
