GEOPOLITIKA
Ruska intervencija u Libiji je preduzeta da opkoli Evropu u
“velikoj igri” geostrategije, rekao je bivši načelnik generalštaba
italijanske vojske (od 2013. do 2015.) Luigi Bineli Manteli
FOTO: Putin (YURI KOCHETKOV / EPA)
Nastojanje Rusije da napravi svoje uporište u Libiji
prevazilazi razloge kao što su nafta, migranti ili teroristi, rekao je Bineli
Manteli u intervjuu za EUObzerver.
Glavni cilj ruskog predsjednika Vladimira Putina, prema riječima
Binelija Mantelija, jeste da Rusija “igra vodeću ulogu kao globalna sila,
da nekako prevaziđe čak i SAD kao lidera poslijehladnoratovskog međunarodnog
poretka”. On je dodao da Rusija to radi “jačajući svoje strateško
prisustvo” na Arktiku, Baltiku, Crnom moru i na Mediteranu – praveći svoj
“gvozdeni luk”.
“Penzionisani admiral je rekao da su to njegovi lični
stavovi i da ne predstavljaju zvaničan stav Italije, bivše kolonijalne sile u
Libiji”, navodi EUObzerver i dodaje da Italija “predvodi napore EU da
se uspostavi poredak u rasparčanoj zemlji (Libiji)”. Gvozdeni luk o kojem
govori Bineli Manteli znači da Rusija ponovo otvara baze iz sovjetskog doba na
krajnjem sjeveru i da udvostručuje vojne snage u Kalinjingradu, ruskoj enklavi
na Baltiku.
Rusija je prije tri godine uzela Krim od Ukrajine i
napravila baze na tom crnomorskom poluostrvu. Rusija je također poslala dodatne
snage u svoju pomorsku bazu u Siriji i dogovorila se s Kinom da podijele novu
pomorsku bazu u DŽibutiju. Rusija također njeguje bliske veze sa Egiptom i
libijskim gospodarom rata Halifom Haftarom. “Ako pogledate ruske pomorske baze,
posebno zajedničku bazu sa Kinom, Evropa je na neki način opkoljena sa svoje
istočne i sa svoje južne strane”, rekao je Bineli Manteli.
Ukrajinski sukob je, prema njegovim riječima, dospio do
“pata”, ali je Zapad sada u “otvorenom nadmetanju” sa
Rusijom za uticaj u Sredozemlju. U Libiji Rusija je dala novac, opremu, obuku i
diplomatsku podršku Haftaru, bivšem armijskom komandantu koji kontroliše istok
te države.
Bineli Manteli je rekao da je Haftar jedini izgledao
sposoban da ponovo uspostavi poredak u Libiji. Države EU i NATO-a su podržale
vladu nacionalnog jedinstva (GNA) koju priznaju Ujedinjene nacije, ali
sagovornik EUObzervera kaže da je GNA “slaba”. “Jedina strana u
Libiji… koja ima šanse da povrati jedinstvo ili makar kontrolu nad zemljom
jeste Haftar. Vlada u Tripoliju je veoma slaba i podijeljena i može se raspasti
u svakom trenutku”, kaže Bineli Manteli. On kaže da bi bilo
“razumno” pretpostaviti da bi Putin od Haftara tražio dozvolu da
otvori rusku pomorsku bazu u Siriji za podršku koju mu pruža.
Bineli Manteli je dodao da raspoređivanje ruskih snaga ne
treba posmatrati “u smislu vojnih operacija” protiv EU, već “u
smislu velike strategije, velike igre” da Rusija osnaži svoj globalni
položaj. On je rekao da je uloga NATO-a, a ne EU, da se protiv Rusije bori za
uticaj.
Države EU su skicirale planove za širu vojnu saradnju, ali
su oni u ranoj fazi, podsjeća EUObzerver. Te države ostaju podijeljene kada je
riječ o ključnim pitanjima kao što su dalja integracija i postupanje u vezi sa
migrantskom krizom. One također nastoje da se izbore sa Brexitom i okretanjem
Amerike samoj sebi poslije izbora predsjednika Donalda Trumpa. “EU, po mom
mišljenju, danas nije strateška sila”, rekao je Bineli Manteli.
Zapad je, prema njegovim riječima, pogriješio kada je
prebrzo pokušao da napravi savez sa zemljama kao što su Gruzija – koju je
Rusija napala 2008 – i Ukrajina. Oprezniji pristup u osjetljivoj, nekadašnjoj
sovjetskoj sferi dao bi bolje rezultate u ekspanziji zapadnog uticaja, smatra
ovaj penzionisani admiral.
Zapad je trebalo da “usvoji oštroumnu i realističnu
strategiju sa Rusijom… koja bi podrazumijevala saradnju pre nego oponiranje
Putinovim potezima”, rekao je Bineli Manteli aludirajući na migrante,
borbu protiv terorizma i rekonstrukciju Libije. U isto vrijeme Zapad bi se
“takmičio” sa Rusijom kujući sopstvene veze sa Kinom, Egiptom, Iranom
i Libijom.
Bineli Manteli je rekao da je govorio u kontekstu
realpolitike, ostavljajući po strani sopstvena gledišta u vezi sa demokratskim
ili humanitarnim vrijednostima. “Ne simpatišem Putina, samo sam realističan…
Haftar je najbolji realpolitički izbor u Libiji, ne najbolji u smislu
demokratije ili humanitarnog prava”, rekao je Bineli Manteli. On je zaključio
da Libiji treba “neko jak, poput Gadafija, ko je u stanju da drži u šaci ta
naoružana libijska plemena – to nije politički korektno, ali trebalo bi da
budemo realistični”.
(TBT, Danas)
