KOLUMNA
Prisutno je i žestoko ušutkavanje islamskih tradicija
najveće muslimanske grupe u Kini. Zabranjeni su pozivi na molitvu sa džamija,
kao i post tokom mjeseca ramazana, zabranjen je ulazak u džamiju mlađima od 18
godina, a ujgurska kultura i jezik se ignoriraju
Piše: Ahmed Rashid, thebosniatimes.ba
Da li je Kina upravo izdala svoju prvu pomirljivu izjavu
prema etničkoj grupi ujgurskih muslimana koja je protjerivana godinama? I da li
je to uradila iz straha od sramote jer su ujgurski islamski militanti otišli
širom svijeta kako bi se borili za islamističke ciljeve?
Kineski premijer Li Keqiang, tokom govora pred šefom Komunističke
partije i stranačkim delegatima provincije Xinjiang, kao da je po prvi put
priznao duboku frustraciju koju osjećaju mladi Ujguri, brisanje ujgurske
kulture i, što je najteže, manjak poslova u provinciji.
“Dozvolite ljudima, naročito mladima, da se bave nečim
i zarade novac”, kazao je okupljenima na kineskom godišnjem zasjedanju
Parlamenta.
Pozvao je privatne kompanije da investiraju u Xinjiang i
većinsko stanovništvo, Han Kineze, da se više druže s ujgurskom braćom.
“Razvoj i stabilnost Xinjianga zasnivaju se na
nacionalnom i etničkom jedinstvu i nacionalnoj sigurnosti”, dodao je
(navodi Reuters).
Višegodišnje drakonske mjere su nametnute za 10 miliona
Ujgura koji žive u Xinjiangu, a koji su postali manjina ogromnim doseljavanjem
Han Kineza, koje je dovela Vlada.
Žestoko ušutkavanje
Prisutno je i žestoko ušutkavanje islamskih tradicija
najveće muslimanske grupe u Kini. Zabranjeni su pozivi na molitvu sa džamija,
kao i post tokom mjeseca ramazana, zabranjen je ulazak u džamiju mlađima od 18
godina, a ujgurska kultura i jezik se ignoriraju.
Kako se povećava etnički i vjerski progon, tako i napadi
Ujgura na snage sigurnosti i Han Kineze. Međutim, umjesto da kazni nekoliko
islamističkih militanata ili nacionalista koji traže nezavisnost, Kina je viktimizirala
i kaznila cijelu ujgursku zajednicu.
Kineski potezi se sve više u muslimanskom svijetu prikazuju
kao rat protiv samog prakticiranja islama. S druge strane, kineski zvaničnici
tvrde kako su ugasili 200 terorističkih grupa i smaknuli 49 militanata u
Xinjiangu od 2014. godine.
Skoro dvije decenije se ujgurski militanti obučavaju i bore
u Afganistanu i Pakistanu s talibanima i drugim grupama iz Centralne Azije, što
veoma ljuti Kineze.
U posljednje vrijeme su Ujguri počeli napadati i snage sigurnosti
u Xinjiangu, obično noževima i palicama, a ne s eksplozivima i
“kalašnjikovima”.
Susjedne države
Kina je zatražila od susjednih država da ne pružaju utočište
Ujgurima. Pakistan je prognao Ujgure, ali su mnogi samo prešli granicu u
Afganistan, gdje su se priključili talibanima, kako bi oborili Vladu u Kabulu.
Krajem prošle godine stotine Ujgura pristupili su talibanima
i Islamskom pokretu Uzbekistana, kako bi nakratko osvojili sjeverni
afganistanski grad Kunduz, koji se nalazi na granici s Centralnom Azijom.
No, Kinezi su sada zabrinuti i uplašeni zbog dramatičnog
ujgurskog prisustva u drugim ratnim zonama. Iz Afganistana, ujgurski militanti
su se preselili u Siriju i Irak, kako bi se borili za razne ekstremističke
grupe.
Najstarija grupa ujgurskih militanata potiče iz 1990-ih i
sebe naziva Islamskim pokretom Istočnog Turkestana i bila je lojalna i Osami
bin Ladenu i Mullah Mohammedu Omaru od talibana – obojica su sada mrtvi. No,
sada je promijenila ime u arapskom svijetu i samu sebe naziva Turkistanskom
islamskom partijom.
Ujguri su u Siriji formirali vlastite jedinice i sklopili
savezništva s drugim jedinicama iz Centralne Azije, a koje čine borci iz
Tadžikistana, Uzbekistana, Kirgistana i drugdje. Oni se većinom bore za Front
al-Nusra, koji je povezan s Al-Kaidom.
Međutim, ujgurski militanti proširili su se i na Tajland i
Maleziju – države koje su ključne za kinesku nacionalnu sigurnost, trgovinu,
investicije i dobre susjedske odnose.
Prošlog augusta Ujguri su navodno izveli smrtonosnu eksploziju
u kojoj je poginulo 20 osoba u hramu u Bangkoku, koji je bio pun kineskih
turista. Dva sumnjivca koja su kasnije uhapšena su ujgurski muškarci.
Mjesec dana ranije tajlandske vlasti su deportirale 100
ujgurskih izbjeglica koji su tražili azil u Tajlandu, a vjeruje se kako su
napadi odmazda za one koji su silom vraćeni u Kinu.
Ujguri u Indoneziji
I u Indoneziji se Ujguri bore uz lokalne islamističke
militante. U januaru su indoneški obavještajni zvaničnici kazali kako se Ujguri
prijavljuju u grupu ISIL-a koju predvodi Abu Wardah Santoso, najtraženiji
militant ove države. Ujguri putuju
Burmom, Tajlandom i Malezijom kako bi stigli do sjedišta Santosa, koje se
nalazi u džunglama otoka Sulawesi.
Marta 16. indoneške sigurnosne snage ubili su dva ujgurska
militanta u Sulawesiju. Sada postoji bliska saradnja indoneških i kineskih
vlasti kako bi se obuzdao priliv Ujgura koji ilegalno dolaze u Indoneziju.
Tužno je što je prisustvo i militantnost Ujgura u
Jugoistočnoj Aziji potiče od Ujgura koji su bježali iz domovine kao izbjeglice
zbog progona i viktimizacije. Loše su tretirani u državi u koju su došli i koja
im nije dala azil, a potom su postali mete radikalizacije.
Kina nikada nije iskusila široko rasprostranjeni terorizam ili islamističku militantnost i
svako nije pokušala izvesti bilo šta od toga. Sada joj prijete obje opasnosti i
susjedne države sumnjaju u kinesku sposobnost da se prema ujgurskom
stanovništvu odnosi korektno i obuzda navedene trendove. Nedavni istupi
kineskih zvaničnika možda postavlja novi, više pomirljiviji trend.
(The Bosnia Times, Al Jazeera)
