Koliko pamćenje seže, hispano stanovništvo Santa Fea se jednom godišnje maskiralo u kolonizatore i evropsko plemstvo kako bi obilježilo ponovno osvajanje New Meksika od američkih Indijanaca koji su se 1692. pokorili španskom carstvu poslije krvave pobune.
Ali zbog brojnih protesta starosjedilaca koji tu proslavu doživljavaju kao rasistički pokušaj peglanja zločina koje su počinili španski osvajači, godišnja tradicija poznata kao Entrada zvanično je završena u septembru i zamijenjena multidimenzionalnom molitvom na početku Feste de Santa Fe.
Potez koji je trebalo da donese pomirenje 411 godina starom gradu bio je pokušaj izbjegavanja nemira kakvi se viđaju po drugim krajevima zemlje gdje se ruše spomenici konfederacijskoj vojsci i drugim historijskim brutalnostima.
Kraj Entrade je ponovo otvorio debatu o tome kako predstaviti kompleksnu historiju New Meksika obillježenu vjekovnim porobljavanjem američkih Indijanaca, vojnim sukobima Španije i SAD-a i pokušajima da se zemlja predstavi kao mjesto gdje hispano populacija, Indijanci i bijelci žive u miru.
“Entrada je upletena u naš razdor i pokazala je duboke rane kolonijalizma”, rekao je Regis Pekos, bivši vođa Kochiti Puebla, jednog od 23 federalno priznata plemena New Meksika. Pekos, koji je u ime starosjedilaca pregovarao da se Entrada okonča, dodao je da je “ponovno pokoravanje bilo sve samo ne mirno. Zašto onda slaviti nešto što unosi toliki razdor?”
Entrada, što se grubo može prevesti kao “ulazak”, predstavlja ponovno uspostavljanje španske kontrole nad New Meksikom 1692, predvođeno konkistadorom don Dijegom de Vargasom, kao harmoničan dolazak kolonijalne vladavine kada su starosjedioci odustali od neprijateljstava i priklonili se evropskim vladarima. Historija je pak pokazala da je De Vargas godinama gušio otpor različitih plemena. Njegovi vojnici su masovno ubijali Indijance u Santa Feu, nedaleko od mjesta gdje se Entrada slavila.
Borba za kontrolu tada jedne od najudaljenijih kolonija španskog carstva i dalje je vidljiva u Santa Feu, gradu od 84.000 ljudi, gdje je 54 posto populacije hispano porijekla. Anglosi čine 40 posto populacije a Indijanci dva posto.
Proslava nije ni toliko stara ni toliko historijski tačna kako bi neki voljeli. U vreme kada je širom SAD-a vladala pomama za historijskim predstavama koje bi pokazivale evropsko naseljavanje kontinenta, Entrada je pokrenuta početkom 20. vijeka kako bi se privukli turisti u Santa Fe.
Neki kažu da je otkazivanje Entrade pokazatelj kako je hispano populacija posljednjih godina predala ekonomsku i političku moć u Santa Feu, do te mjere da neke porodice koje su generacijama gajile hispano tradiciju grada sada više ne mogu sebi priuštiti da u njemu žive.
Mnogi Indijanci se sa time ne slažu. Pekos kaže da bi debata oko Entrade mogla da omogući hispanosima da se fokusiraju više na svoje veze sa starosjedilačkim kulturama. Ukazao je na to da mnogi hispanosi imaju pretke koji su genizarosi, robovi-starosjedioci koji su od 16. do 19. vijeka prodavani hispano porodicama.
“Ovo bi mogla biti prilika za narod New Meksika da se iskreno suoči sa svojim porijeklom”, rekao je on.
(TBT, NYT)
