GEOPOLITIKA
Francuski predsjednik Emanuel Macron stao je u odbranu
Libana, a u telefonskim razgovorima sa liderima Irana i Izraela poručio da ovu
državu ne treba miješati u regionalne krize
FOTO: Macron (Etienne
Laurent / EPA)
Francuska je tako postala ključni igrač u naporima da se
okonača politička kriza u Libanu koja je otpočela iznenadnom ostavkom premijera
Saada Haririya preko televizijskog obraćanja iz Saudijske Arabije. Macron je posljednjih
nekoliko dana održao više telefonskih sastanaka sa svjetskim liderima ne bi li
spriječio da se Liban pretvori u još jednu arenu između Irana i Saudijske
Arabije i njihovih saveznika.
Lociran na istočnim obalama Sredozemnog mora, u regiji
nekada poznatoj kao Levant, Liban se nalazi na samoj tromeđi kršćanske Evrope,
arapskog Bliskog istoka i Sjeverne Afrike. Dobio je nezavisnost od Francuske
1943. godine, a iako je jedna od najmanjih zemalja u regionu, imao je ključnu
ulogu u regionalnoj politici, piše CNN.
Još je Aleksandar Veliki 332. godine prije nove ere, shvatio
strateški značaj ovog regiona na kapijama Mediterana, zbog čega je poveo opsadu
protiv grada Tira dugu sedam mjeseci, danas četvrtog najvećeg grada u Libanu.
Od 16. vijeka postao je dio Otomanske imperije, da bi nakon Prvog svjetskog
rata postao francuski protektorat.
Glavni grad Beirut je ranije bio poznat i kao “Pariz na
istoku”, dok su ga drugi poredili sa Švicarskoj nakon što se Liban tokom
1960-ih godina počeo razvijati kao finansijski centar, međutim sedamdesetih
godina zahvaćen je građanskim ratom. Iako se posljednjih godina počeo razvijati
kao turistički centar, ponovo se našao na udaru regionalnih sukoba interesa.
Kako je 2012. godine pisao “Worldview stratfor”,
Francuska ima historijske, ekonomske i kulturne veze sa Libanom, nekadašnjom
kolonijom. Hiljade franko-libanaca živi i radi u Libanu, gdje posluju i brojne
francuske kompanije. Francuska je takođe glavni izvor direktnih stranih
investicija u Libanu, dok oko 250.000 Libanaca živi u Francuskoj. Upravo
zahvaljujući Francuskoj, Liban je jedna od država koja ima najviše beneficija i
finansijske i tehničke podrške iz Evropske unije. Ipak, Francuska je i jedna od
najvažnijih mediteranskih sila, čiji je interes da održi određeni politički
uticaj u Levantu.
Francuskog predsjednika mnogi opisuju kao jednog od
predvodnika Evrope koji ima velike spoljnopolitičke ambicije. Tako je Macron
prošle nedjelje ugostio Haririya u Parizu, potez koji mnogi tumače kao francusko
preuzimanje libanskih problema.
Ipak, da bi sačuvao Liban od krize koja se nadvija nad
region, Macron najprije mora osigurati evropsku finansijsku podršku Libanu u
slučaju da Saudijska Arabija uvede sankcije državi. Kako piše britanski novinar
Martin Jay u autorskom tekstu, Macron bi mogao i da na nivou Savjeta sigurnosti
Evrope ili UN-a, zauzme stav da bi eventualni ekonomski udar na Liban bio potez
koji ni Evropa ni Bliski istok ne mogu tolerirati, kao ni bilo kakav vojni udar
Irana ili njegovih saveznika.
Kako piše ABC news,, Macron je već obukao novi mantil
“bliskoistočnog mirotvorca”, kao i da je vjerovatno najbolja figura
na toj poziciji koja trenutno može da se nađe u svijetu. Plan Macrona, čini se,
nije samo da odbrani Liban već i da umiri Saudijsku Arabiju, dok u isto vrijeme
pokušava održati i dobre odnose sa Iranom. Ukoliko uspije mogao bi značajno ojačati
položaj Francuske, koja je dugo bila po strani na geopolitičkoj sceni.
(TBT, Blic.rs)
