TEME
U maju 1954. godine, “grupa ljudi dobre volje” iz
12 zemalja Evrope i SAD, sastala se po prvi put u hotelu Bilderberg, kako bi
razmijenila poglede na transatlantske odnose. Ono što je uslijedilo, međutim,
bilo je začetak EU i NATO kakve poznajemo danas
FOTO: Ilustracija (Pixabay)
Javnosti su od nedavno dostupna dokumenta, odnosno zvanični izvještaji
sa takozvanih “Bilderberg konferencija”, koje su održavane na godišnjem nivou u
periodu od 1954. do 1995. godine.
U prvom tekstu serijala “Otvorene Bilderberg
arhive”, predstavljamo vam priču o osnivačkoj konferenciji tajnovite
organizacije i agendi koja je dovela do stvaranja Evropske unije kakvu
poznajemo danas, kao i razvoju NATO u glavni odbrambeni mehanizam novonastajuće
euroatlantske zajednice.
Tokom devedesetih, jedna od glavnih tema na Bilderberg
konferencijama bila je i situacija u Jugoslaviji, odnosno građanski rat i
srpska uloga u njemu, o čemu možete pročitati obimnu analizu u novom broju mjesečnika
Newsweek.
Prva takozvana Bilderberg konferencija održana je u
holandskom gradiću Osterbiku. Od 29. do 31. maja 1954., u hotelu Bilderberg po
kojem je grupa dobila ime, okupile su se 82 uticajne osobe iz svijeta
diplomatije, politike i biznisa, kako bi razgovarali o produbljivanju odnosa
Zapadne Evrope i SAD. Cilj je bio pronalaženje zajedničkog pristupa rješavanju
glavnih problema i “nesporazuma” pred euroatlantskom zajednicom. Ono čime je konferencija,
međutim, rezultirala, jeste proces ujedinjenja zapadne Evrope u Evropsku uniju
i pozicioniranje NATO kao glavnog odbrambenog mehanizma Evrope i SAD.
Osnivačku Bilderberg konferenciju inicirali su i organizovali
holandski princ Bernard od Lipe Bisterfelda, ličnost poznata po privatnim i
finansijskim skandalima, i poljski političar Jozef Hijeronimus Retinger, jedan
od osnivača “Evropskog pokreta”. Njih dvojica, kao predsjednik i generalni
sekretar, definisali su agendu koja je bila usredsređena na pet gorećih
pitanja: “1. Odnos prema komunizmu i sovjetskoj Rusiji; 2. Ujedinjenje Evrope;
3. Evropska odbrambena zajednica (EDC) i evropska odbrana; 4. Problemi
prekomorskih teritorija; 5. Ekonomski problemi”.
Odabir zvanica prema veoma strogim političkim i
profesionalnim krterijumima – to su morali da budu visoko stručni i priznati
ljudi, upoznati s tekućim problemima i duboko privrženi zapadnoj
demokratsko-liberalnoj političkoj tradiciji i neraskidivoj vezi Evrope sa
Sjedinjenim Državama – išao je pod ruku sa idejom o produbljivanju ekonomskih
odnosa, slobodne trgovine i kulturno-društvene razmene zarad boljeg razumijevanja
Evrope i SAD.
Ipak, koncept Evropske unije i NATO, prije je proizašao iz
suštinske potrebe za zajedničkom odbranom od percipirane prijetnje SSSR i
ekspanzije komunizma.
FOTO: (Wikipedia)
Članovi grupe bili su na prvoj konferenciji saglasni da je
multilateralni dogovor kao što je NATO najbolji način Zapada da odgovori na
komunističku prijetnju. Zabrinutost povodom ekspanzije komunizma bila je veoma
prisutna 1954. “Pred trenutnom opasnošću, Zapad mora djelovati
jedinstveno”, navodi se u izvještaju.
“Nekoordinisana akcija, nedogovoreni potezi, odluke
koje utiču na saveznike, a donijete su jednostrano, sve to donosi veliki rizik
od toga da pružimo neprijatelju momentalnu šansu i oružje kojim bi podijelio
Zapadni svijet”.Ovaj zabrinuti stav pratio je i “utopijski san o evropskom
jedinstvu”, koji je prema mišljenju većine učesnika postao “neophodnost
vremena”.
Ipak, osnovna svrha ujedinjenja Evrope, kako se vidi u izvještajima
sa konferencije, zapravo je udarac na ideološke temelje komunizma. “Komunistička
ideologija, od Marksa, preko Lenjina i Staljina, tvrdila je kako će se nacije
Zapada urušiti uslijed unutrašnjih razdora i međusobnih razmirica. Ukoliko se
postigne funkcionalno jedinstvo, osnovni princip komunizma će biti uništen”,
navodi se u izvještaju s panela naslovljenog “Evropska unija i Evropska
odbrambena zajednica (EDC)”.
Američki uticaj u čitavoj zamisli bio je prisutan
prevashodno u vidu podrške, ali i u usmjeravanju razvoja ideje, koliko god da
su učesnici konferencije u nekim trenucima nastojali to da umanje. Naime,
američki učesnici su prije svega istakli da prioritet treba da bude politička,
ne ekonomska unija (istakavši kako ne razumiju evropski otpor prema
federalizaciji Evrope), a akcenat su stavili na stvaranje EDC, nazvavši ga
“kamenom temeljcem američke spoljne politike”. Povodom EDC se zapravo
raspravljalo kako najjednostavnije inkorporirati EDC u NATO, ne bi li
evroatlantska zajednica dobila “centralizovaniju strukturu odbrane”.
Kraći lanac komande omogućio bi brži i efikasniji odgovor na eventualnu
sovjetsku prijetnju, smatrali su američki učesnici diskusije, dok su ih
evropski partneri podržali gotovo jednoglasno.
Prijedloge Amerikanaca, evropski učesnici su prihvatili,
ipak, uz opomenu SAD da mora da pruži jasniju podršku ideji ujedinjene, ali i
“nezavisne Evrope”, umjesto da nastupa sa superiorne pozicije kao da se obraća
“lošim momcima”. Iz izvještaja se vidi da su evropski učesnici osnivačke
konferencije bili upoznati sa potencijalnim opasnostima kao što su zavisnost od
SAD u političkom i odbrambenom smislu, a istovremeno i unutrašnjih problema kao
što je opasnost od njemačke dominacije u ujedinjenoj Evropi.
U zaključcima debate prve konferencije navedena su četiri
problema koja treba riješiti: manjak solidarnosti na Zapadu; potreba za
francusko-njemačkim pomirenjem; potreba za efikasnom saradnjom između SAD,
britanskog Komonvelta i Zapadne Evrope; priznanje da “nema čisto evropskog
rešenja za probleme pred Zapadom”.
Posljednji problem, jednostavno rečeno, značio je da će
učešće SAD u evropskoj politici biti presudno, prije svega u vidu političke
podrške ujedinjenju i financijske pomoći jačanju odbrane. Najbolji adut za
postizanje ta dva brzo i jednostavno bio je proširenje NATO. Iako je upravo to
bio prijedlog Zapadne Njemačke – za razliku od Francuske i ostalih sila pobjednica
iz Drugog svjetskog rata koje su se zalagale za EDC – Evropa se brzo pomirila
sa spajanjem EDC i NATO, ubijeđena američkim garancijama da će obuzdati ponovno
njemačko naoružavanje i eventualne pokušaje uspostavljanja dominacije na
“Starom kontinentu”.
NATO je percipiran kao “jedina organizacija sposobna da uspješno
brani ‘slobodni svijet’ i da obuzda njemački vojni potencijal”. Jedan od
učesnika je rekao: “Zapad pokušava da sprovede globalu borbu protiv komunizma,
bez globalne politike. Centralni organ komande je imperativ kako bi se
koordinisale političke, strateške i ekonomske politke Zapadnog svijeta. U
kasnijoj fazi, trebalo bi postaviti savjetodavnu skupštinu NATO, koja bi se
sastajala periodično s obje strane Atlantika kako bi razmotrila izvještaje NATO
saveza.”
Evropskim učesnicima je ideja o NATO bila privlačna jer
ratom razorena i razjedinjena Evropa vjerovatno ne bi bila dovoljno jaka da se
odbrani od Sovjetskog saveza. Tako se rodila zamisao o znatno široj i
centralizovanijoj vojnoj, ekonomskoj i političkoj transatlantskoj zajednici u
čijoj srži je ideja ujedinjene Evrope koja će slobodno trgovati sa SAD, dok će
mehanizam odbrane tog sistema biti čvrsta vojna struktura kao što je NATO.
“Slaganje oko evropskog jedinstva navelo je mnoge učesnike na ideju veće
atlantske zajednice”.
Nakon prve konferencije, organizatori okupljanja bili su
toliko zadovoljni rezultatima da su odlučili da se jednom godišnje sastaju i
oforme neformalnu “Bilderberg grupu” koju su mnogi zbog do skoro veoma
tajnovite agende, karakterisali kao svojevrsnu “globalnu vladu iz sjenke”.
Izvještaji sa konferencija, međutim, pokazuju drugačiju
prirodu grupe kao aktivnog igrača koji pokušava da utiče na globalna zbivanja,
a ne kao tijela koje direktno odlučuje o toku svjetske politike.
(TBT, Newsweek.rs)
