Kineski hakeri namerni da ukradu podatke o vakcini protiv koronavirusa pomislili su da su našli lahku metu: Univerzitet Sjeverne Karoline i druge ustanove na kojima se obavljaju najnovija istraživanja.
No oni nisu bili jedini špijuni s tim namjerama. Na meti vodeće ruske obavještajne službe, SVR, bile su mreže naučnika u Sjedinjenim Državama, Kanadi i Britaniji. Razotkrila ih je jedna engleska kontrašpijunska agencija koja je motrila na međunarodne optičke kablove. I Iran je pokušao da ukrade informacije o potrazi za vakcinom, a Sjedinjene Države povećale su napore razotkrivanja špijuna iz inostranstva. Ukratko, svaka velika špijunska služba trenutno daje sve od sebe da sazna šta rade svi ostali.
Pandemija nam je donijela jednu od najznačajnijih promjena u načinu rada svjetskih obavještajnih agencija. Sada su suprotstavljene jedna drugoj u novoj partiji, u kojoj špijuni špijuniraju špijune, pokazuju razgovori sa sadašnjim i bivšim obavještajnim zvaničnicima i drugima koji su upućeni u problematiku.
Obavještajna služba NATO-a, primjera radi, ranije bi bila fokusirana na pomjeranje ruskih tenkova i terorističkih ćelija. Sada su se okrenuli onesposobljavanju poslenika iz Kremlja da ukradu dostignuća o vakcini protiv koronavirusa.
Sve ovo pomalo podsjeća na svemirsku trku, u kojoj su Sovjetski Savez i Amerika obilato koristili špijune da bi do cilja stigli prije onog drugog. Ali to takmičenje u Hladnom ratu trajalo je nekoliko decenija. Sada su rokovi mnogo kraći, a ulozi možda i veći.
“U stvari bi bilo iznenađenje da ne pokušavaju ukrasti najvažnije biomedicinsko istraživanje na svijetu”, kaže John Demers, jedan od vodećih zvaničnika američkog ministarstva pravde, govoreći o Kini na jednom događaju koji je organizirao Centar za strateške i međunarodne studije ovog augusta.
Kineski operativci koristili su informacije dobijene od Svjetske zdravstvene organizacije da rukovode pokušajima hakeriranja, saglasni su jedan aktuelni i jedan bivši oficir. Američki zvaničnici su saznali šta Kinezi rade početkom februara, i zaključci obavještajaca doprinijeli su stavu koji je Bijela kuća zauzela o SZO u maju, kaže jedan bivši zvaničnik.
Kineskim hakerima meta su bili i drugi univerziteti, navodi naš sagovornik. Prošlog mjeseca FBI je upozorio Univerzitet Sjeverne Karoline na pokušaje hakeriranja. Kineski timovi pokušavali su prodrijeti u mrežu računara na odjeljenju epidemiologije tog fakulteta, ali nisu imali uspjeha.
Neki zvaničnici vjeruju i da Kina sada pokušava iskoristiti partnerstva koja pojedine kineske institucije njeguju sa američkim univerzitetima. Drugi upozoravaju da kineska vlada pokušava saznati što više i o pojedinim naučnicima koji učestvuju u trci za vakcinu. U julu, Trumpova administracija je naredila Kinezima da zatvore konzulat u Houstonu, između ostalog i zato što su kineski operativci pokušavali se približiti nekim medicinskim stručnjacima u tom gradu, navodi FBI.
FOTO: (euronews)
Kineski obavještajni zvaničnici jednim dijelom su usredsređeni na univerzitete jer smatraju da je njihova zaštita mnogo slabija od one koju imaju farmaceutske kompanije. No i špijuni napreduju, a pogoduje im to što istraživači jedni s drugima dijele podatke o potencijalnim vakcinama i šalju ih naučnim časopisima.
Zvaničnici navode da su špijuni zasad uspjeli prikupiti vrlo malo podataka od američkih biotehnoloških kompanija koje su im bile na meti: Gilead Sciences, Novavax i Moderna. Rusi su uglavnom bili fokusirani na istraživanje Univerziteta Oxford i njihovog korporativnog partnera, kompanije AstraZeneca.
Hakeri su uglavnom koristili poznate ranjivosti računarskih sistema. Nijedna korporacija niti univerzitet nisu prijavili da su im ukradeni podaci. Ali neki pokušaji su bili uspješni makar u prodiranju u mreže, kaže jedan zvaničnik.
“To je zapravo trka sa vremenom. Koliko će dobri momci biti brzi u pronalaženju i pečovanju ranjivih dijelova sistema i da li će uspjeti to uraditi prije nego što neprijatelj pronađe te rupe i iskoristi ih”, kaže Brayan Ver, pomoćnik direktora odjeljenja za cyber sigurnost i infrastrukturu u Odjeljenju za nacionalnu sigurnost.
Rusija je 11. augusta saopćila da je odobrila vakcinu. Mnogi su bili sumnjičavi, a neki su odmah pomislili da je njihov napredak makar djelimično zasluga špijunskih agencija.
Neki sadašnji i bivši zvaničnici smatraju da Kina i Rusija pokušavaju i posijati sjeme nesigurnosti u eventualnu vakcinu koju prave zapadne zemlje. Obje zemlje već su proturile dezinformacije o virusu, o njegovom nastanku i o američkom odgovoru na njega.
“Kao da smo se vratili u doba Sovjetskog Saveza”, kaže Fiona Hill, koja je nekada radila u Savjetu za nacionalnu sigurnost SAD. “Rusi i Kinezi vode kampanju dezinformiranja. A kako bolje stvoriti konfuziju i oslabiti SAD još više nego podsticati antivakcinaški pokret?”
(TBT, NYT, Nedeljnik)
