Bio je 21. septembar 2017. godine, a fabrika za proizvodnju papira u kojoj su radili Strip, njegov otac, pa i njegov deda, gasila se poslije 128 godina. Potražnja za sjajnim bijelim papirom za brošure koji se ovdje proizvodio bila je sve manja pošto je reklamiranje prešlo na internet.
Selo Combined Locks u Wisconsinu pripremilo se za gubitak svog najvećeg poslodavca. Strik, koji je tada imao 58 godina, prvi put otkad je završio srednju školu bio je primoran da traži novi posao.
A onda se desilo nešto neočekivano: kompanija Amazon i Kina, dvije sile koje se često krive za propast američke industrije proizvodnje, pomogle su Striku da povrati svoj stari posao.
“Niko se više ne iznenađuje kada se zatvori fabrika hartije”, kaže Kyle Pucstak, predsjednik Midwest Paper grupe, koja je kupila fabriku u Combined Locksu nakon što je zatvorena. “Ljudi se šokiraju kada se neka ponovo otvori.”
Razlog iz kojeg se fabrike hartije oživljavaju ima veze za milionima paketa koje Amazon i drugi online prodavci šalju širom svijeta. Tokom posljednjih pet godina, e-trgovina je pokrenula potražnju za milijardama kvadratnih metara kartona. A sada ova industrija koja se u digitalno doba borila za opstanak ima jedinstvenu priliku za razvoj.
Otkada je ponovo otvorena, fabrika u Combined Locksu više ne proizvodi bijeli papir, već smeđi. Ponovo je zaposlena polovina nekadašnjih 600 radnika koji su otpušteni kada je fabrika prvobitno zatvorena.
Glatki smeđi papir šalje se proizvođačima kartona, koji zatim karton šalju Amazonu.
“Smeđi papir je budućnost”, kaže Strik koji ponovo radi kao supervizor u fabrici.
Najveći dio iskorištenog kartona koji se troši u SAD šalje se u Kinu, gde se od njega reciklažom proizvode nove kutije. Kina je, međutim, u januaru 2018. godine prestala da uvozi iskorišteni karton pošto je on bio izmiješan sa toliko smeća i zagađene hrane da je izazivao ozbiljne posljedice po životnu sredinu.
Izmjene u zakonskoj regulativi primorale su brojne zajednice širom SAD-a da spaljuju ili bacaju materijal koji su ranije reciklirale. Ali za američke kompanije koje proizvode papir, nova pravila u Kini bila su sjajna stvar: fabrike su sada uspijevale otkupiti sirovine po 70 posto nižoj cijeni nego samo godinu dana ranije.
Historija proizvodnje papira u Wisconsinu datira još iz vremena neposredno nakon građanskog rata kada su se ove fabrike počele nizati niz rijeku Fox.
U Wisconsinu je 2000. godine 49.600 ljudi bilo zaposleno u proizvodnji papira, a taj broj do 2017. godine pao je na oko 30.000.
Fabrici u Combined Locksu kao da je bilo suđeno da se zatvori. U jesen 2017. godine trebalo je da ode u stečaj, a mještani su donijeli uredbu kako bi spriječili nove vlasnike da napuste posjed i za sobom ostave haos. Sindikat koji je predstavljao proizvođače papira također je podnio peticiju za nastavak rada fabrike.
Novi vlasnik fabrike, Midwest Paper grupa, složio se da fabrika treba nastaviti sa radom. Fabrike hartije širom zemlje prelazile su sa proizvodnje bijelog papira na smeđi, te je i Midwest grupa učinila isto.
Novi vlasnik ubijedio je sindikat da pristane na nove uslove rada. Plate su ostale iste – sa prosječnom satnicom od oko 25,50 dolara – ali kompanija je odbila plaćati doprinose, a radnici su takođe dobili zaduženja koja su ranije obavljale njihove kolege.
“Svi sada rade nekoliko poslova”, kaže John Corigal, šef za pravne poslove i zaštitu životne sredine u fabrici.
Prema novom poslovnom planu, fabrika više nije bila samo proizvođač papira, već i ustanova za reciklažu.
Plan da se proizvodi smeđi papir imao je smisla, ali su se mnogi pitali da li je to izvodljivo budući da se u ovoj fabrici decenijama proizvodio bijeli papir. Vlakna su, recimo, deblja, što dodatno opterećuje mašine.
“Smeđi papir je druga sorta”, kaže Jerry Molman, radnik u fabrici.
Radnici su se 11. decembra 2017. godine okupili na sastanku. Ben Fairweather, šef proizvodnje, nabrojao je sve fabrike u Wisconsinu koje su zatvorene. “Većina fabrika ne dobije drugu priliku”, rekao je radnicima. Čitav dan poslije sastanka proveli su u pripremi mašina za rad.
Narednog jutra, radnici su nervozno posmatrali kako se smeđa smjesa slijevala u mašinu za papir.
Kasnije tog dana, uzorak prve ture smeđeg papira odnesen je u obližnju laboratoriju. Od tog papira napravljeno je nekoliko kartonskih kutija, a one su zatim podvrgnute testu izdržljivosti.
Bilo je oko pet po podne kada su u fabriku stigli rezultati. “Papir je dobar”, obavijestila ih je laboratorija.
Fabrika je ponovo pravila papir.
(TBT, NYT)
