MARSEILLE – “Zatvaramo zgradu”, rekao je vatrogasac nervoznim porodicama okupljenim oko njega. Šokirani i uplašeni, popeli su se klimavim stepenicama svoje zgrade u Rue Jean Roque. Pokupili su stvari i otišli, poslednji put. Njihova oronula petospratnica koju su zvaničnici dugo ignorisali, proglašena je nepodobnom za život.
Gradski zvaničnici Marseillea požurili su da reaguju nakon što su se ovog mjeseca dvije zgrade srušile, ubivši osmoro ljudi. Zvaničnici su evakuisali 1.054 osobe iz 111 propalih stanova u srcu drevne mediteranske luke. Ali u izvještaju napisanom 2015. za francuskog ministra stambenih fondova navodi se da je 40.000 zgrada nebezbjedno za život, a to pogađa 100.000 ljudi.
Marseille, drugi po veličini grad u Francuskoj i jedan od najsiromašnijih u Evropi, suočava se sa krizom siromaštva. Više od četvrtine populacije je zvanično siromašno. Mnogi pitaju zašto je vlastima bilo potrebno toliko vremena da se pozabave teškim uslovima za život svojih stanovnika i šta uporno siromaštvo Marseillea govori o nebrizi prema “drugoj Francuskoj” – migrantskoj i siromašnoj.
Dok je grad potrošio milione na sportske arene i blistave muzeje koji privlače turiste, malo toga je urađeno na sređivanju stotina zgrada u centru grada od kojih su neke izgrađene prije 18. vijeka. Inspekcije su vršene bez plana i reda, pozivi na uzbunu ignorisani, a zvanični napori da se nešto uradi povodom toga bili su nezadovoljavajući. Nekoliko nedjelja prije nego što su se zgrade srušile u rue d'Aubagne ekspert koga je unajmio grad je 18. oktobra proglasio samo prvi sprat zgrade u broju 65 nebezbjednim.
Oni koji su poginuli, uključujući i imigrantkinju sa osmoro djece, studenta, slikara i nezaposlenog afričkog migranta bez dokumenata – pokazuju raskol između onih koji imaju gdje da žive, čistu vodu, obrazovanje i prilike, i onih ostalih, čak i u zemlji koja ima prilično široku bezbjednosnu mrežu.
Hiljade ljudi izašlo je na ulice kako bi protestovali protiv onoga što smatraju nemarom vlasti. “Gaudin, ubica!”, vikali su prošlog mjeseca dugogodišnjem gradonačelniku Jean-Claude Gaudinu.
Ljudi su danima gradili privremeni memorijal u blizini mjesta nesreće. “Ko je umro tamo?”, kaže Rabah Ramdani, trgovac koji je došao da oda poštu. “Samo siromašni. I tome nije kraj.”
U propalim starim zgradama kvarta Noaije u centru grada vlada strah. Djeca se boje da se vrate kućama poslije škole, majke kažu da se bude noću i na najmanju vibraciju, studenti odlaze na druga mjesta da prespavaju. “Do sada smo se samo stidjeli da dovedemo ljude ovdje”, kaže muzičarka Laura Spica. “Sada, ne samo da se stidimo već se i plašimo.”
Opčinjavajući Marseille koji je sav u pastelnim tonovima nikada se nije oporavio od dvostrukog udara deindustrijalizacije i dekolonijalizacije, kaže sociolog Michel Peraldi. Nezaposlenost je gotovo 50 posto viša od nacionalnog prosjeka. Imigranti dolaze u talasima od 1950-ih. “Tamo postoje tri generacije nezaposlenih”, kaže on. “Nikada nije postojala jasna politika reintegrisanja tih klasa u društvo.”
Od zgrada koje su se srušile u rue d'Aubagne, zgrada na broju 63 bila je prazna i preuzeo ju je grad. Vjeruje se da je propadanje te zgrade dovelo do rušenja zgradu na broju 65.
Ako uđete u bilo koju zgradu u ovom naselju, stepenice će vrlo vjerovatno biti nagnute nadole. Na tavanicama će nedostajati gips a drvene grede će vrlo vjerovatno biti vidljive i trule.
Tri mlade kćerke Saide Ouaheb se sada boje da budu u stanu. Njena devetogodišnja kćerka je nedavno odbila da se vrati iz škole. “Ne spavamo dobro ovdje”, kaže Saida.
Na protestnim marševima, imigrante koji žive u slamovima brojčano su nadmašili bijeli buržuji koje ti životni uslovi ne pogađaju. Mnogi su i pored toga rekli da se stide zbog smrtonosne nesreće.
Elise Sut, muzičarka koja je protestovala, kaže da je “nevjerovatno da se nešto ovako dogodilo, ovdje, u Francuskoj”.
(TBT, NYT)
