KOLUMNA
Roman o briselskim intrigama dobio najvažniju
njemačku književnu nagradu
Piše: Steven Erlanger, thebosniatimes.ba
U ciničnoj replici danske političke TV drame
“Premijerka“ (Borgen) pomoćnik premijerke razmatra slanje rivala u egzil na mjesto evropskog komesara
uz komentar “U Briselu vas niko ne čuje kako vrištite“.
Ali ako Evropska unija ima neki značaj onda
Brisel mora čuti. Bar je to hipoteza Roberta Menasea, austrijskog romanopisca i
esejiste koji se preselio ovdje 2010. u pokušaju da se uvuče pod kožu
birokratama. Rezultat je, kako se vjeruje, prvi roman o Briselu kao o glavnom
gradu EU nazvan “Die Hauptstadt“ (Glavni grad) i na iznenađenje Menasea dobio
je 2017. Njemačku književnu nagradu, najvažnije književno priznanje u zemlji.
Engleski prijevod romana očekuje se početkom 2019.
Za Menasea, 63, EU ostaje izvanredan odgovor
na užase dva svjetska rata. Ona je, prema njegovom mišljenju, najbolji odgovor
na izazove globalizacije. U ovom periodu populizma i nacionalizma “zvuči
sumanuto razvijati novu tranzicionalnu evropsku demokratiju“, rekao je on. Ali
“veliki izazovi sa kojima se danas suočavamo jesu tranzicionalni“, kaže
navodeći kao primjere finansijsku krizu, migraciju, klimatske promjene,
terorizam i trgovinu.
“U tom kontekstu, EU je svjetska avangarda,
budućnost svijeta“ dok su Sjedinjene Države, naročito pod predsjednikom
Donaldom Trumpom “retro, čak i ako to ne znaju“, navodi on.
Brisel je administrativni, politički centar
lobiranja izabran samo zato jer je Belgija po abecedi bila prva od šest zemalja
osnivača Unije i prva je ugostila nove institucije. Izuzev skupštine, sve
ostale je bilo prekomplicirano rotirati.
Menase je iznajmio stan u centru grada i
krenuo da se sreće sa zvaničnicima, proučava historiju i arhive. “Evropska
unija je ljudska tvorevina i sve što je čovhek napravio ima neku priču“, rekao
je on.
Rezultat je gotovo balzakovski roman sa
zapletom satirično centriranim oko nesrećnog grčko-kiparskog eurokrate Fenija
Ksenopopula koji je zadužen da promijeni okaljani imidž Evropske komisije.
Roman se zlokobno završava sa terorističkim
bombaškim napadom na metro stanicu Malbec u evropskom kvartu.
“Kada sam planirao roman znao sam da će se
završiti napadom na Malbec stanicu i onda se to i dogodilo“, kaže Menase. “Bio
sam u Briselu tada i u početku nisam mogao vjerovati“.
U stvarnom napadu na stanicu i aerodrom u
martu 2016. poginule su 32 osobe.
Uspjeh romana ga je potpuno iznenadio, kaže.
Proveo je više napornih godina radeći na drugom romanu koji je loše prošao,
objašnjava.
Kada je bio nominiran za Njemačku književnu
nagradu rekao je da mu nije bilo stalo . “Otišao sam tamo sa tim stavom i
iznenada sam je osvojio“.
(TBT, The New York Times)
