GEOPOLITIKA
Saudijska Arabija počela je prije skoro tri godine sa
žestokim bombardiranjem susjednog Jemena, i to pod izgovorom podrške vladi
protjeranog lidera Abd Rabuha Mansura Hadija
FOTO: Salman (public)
Saudijska Arabija počela je prije skoro tri godine sa
žestokim bombardiranjem susjednog Jemena, i to pod izgovorom podrške vladi protjeranog
lidera Abd Rabuha Mansura Hadija. Dugi rat potpuno je razorio zemlju, poginule
su desetine hiljada ljudi, uništena je infrastruktura, vladaju nestašice hrane,
vode i lijekova, a Jemenom haraju bolesti za koje smo mislili da su iskorijenjene.
Ovo je 10 stvari koje treba da znate o ovom surovom ratu.
1. Građanski rat
U Jemenu se sa jedne strane bore snage lojalne proteranom
predsjedniku Hadiju, u čijem je taboru i Saudijska Arabija, a sa druge strane
nalaze se snage koje podržavaju pobunjenike iz plemena Huta. Prvi tvrde da se
radi o građanskom ratu, a Huti ističu da ovaj sukob to nije, jer se ne bore
frakcije Jemenaca, već “Jemen protiv plaćenika Saudijske Arabije, vojski
Sudana, Emirata i stranih plaćenika koje žele kontrolu nad državom”.
2. Posrednički rat
Dok sa jedne strane struje lojalne proteranom predsjedniku
Hadiju imaju podršku spoljnih faktora, prije svega Saudijske Arabije, snage
koje pružaju otpor u Jemenu djeluju bez strane pomoći, ili bar tako tvrde, s
obzirom da ih RIjad optužuje da primaju pomoć iz Irana.
3. Sunitsko-šiitski sukob
Iako se često sukobi na Bliskom istoku objašnjavaju vjerskim
podjelama, religija je rijetko uzrok rata. Takođe, iako su većina Jemanaca koji
pružaju otpor sljedbenici šiitske sekte iz 8. stoljeća, među ima i dosta
sunitskih sljedbenika islama. Opet, iako je Saudijska Arabija sunitska zemlja,
nisu svi suniti slejdbenici vehabijske ideologije.
4. Širenje uticaja saudijskog kraljevstva
Saudijska Arabija već decenijama radi na uspostavljanju
kontrole u regionu, a jak i nezavistan Jemen bio bi prijetnja i konkurencija na
južnoj granici. Jemen je i dalje jedina republika na Arapskom polusotrvu, dok
Riyadh ne može podnejeti takvo ekonomski održivo uređenje, nezavisno od
monarhija u arapskom svijetu, smatra “BBC”.
5. Huti iranska milicija?
Saudijska Arabija i njihovi saveznici opravdavaju vojnu
akciju tvrdnjama da su Huti produžena ruka Irana. Ipak, pokret Huta, Ansarullah,
tvrdi da to nije slučaj. U prilog im ide i činjenica da Jemen ima sredstava da
samostalno pravi oružje. S druge strane, rakete kojima su pokušavali
bombardirati Riyadh nerijetko puta su prevazilazile njihove finansijske
mogućnosti.
6. Borba protiv terorizma
Dok Saudijska Arabija tvrdi da su Huti iskoristili slabost predsjednika
Hadija, koji nije mogao izići na kraj sa napadima terorističke organizacije
Al-Kaide, Huti i njihovi saveznici tvrde da upravo saudijsko kraljevstvo
finansira teroriste, prenosi “Independent”. Optužbe na račun Riyadha
da je jedan od glavnih finansijera teroriza i ranije su bile isticane, ali
nikada nisu zvanično priznate.
7. Kako je rat počeo
Sukob je otpočeo nakon neuspjeha političke tranzicije koja
je isticana kao šansa za uspostavljanje stabilnosti u Jemenu. Uslijedila je
pobuna nakon koje je primorala dugogodišnjeg lidera Ali Abdulaha Saleha da
preda vlast Hadiju 2011. godine, koji je bio njegov zamjenik. Međutim, Hadi je
ubrzo protjeran iz zemlje, jer je optužen da djeluje kao “saudijski
vazal”.
8. Ko pobjeđuje u ratu?
Nakon dve i po godine krvavog rata čini se da ni jedna
strana nije blizu pobjede. Iako je saudijska frakcija zauzela grad na jugu,
Aden, za to je bilo potrebno čak četiri mjeseca okršaja u kojem su poginule na
hiljade boraca.
Hadi je uspostavio privremenu vladu u Adenu, ali mnogi
ministri se nisu vratili zemlju zbog sigurnosnih prijetnji. Ipak, snage predsjednika
Hadija nisu uspjele probiti linije pobunjenih Jemenaca na sjeveru, koji su
uspostavili utvrđenje u Sanau, glavmnom gradu države.
Sudeći po izveštajima agencija za ljudska prava, na čelu sa
” Human Rights Watch “, odgovor je “da”. Tzv.
“međunarodna koalicija”, predvođena Saudijskom Arabijom, u Jemenu je
prilikom bombardiranja koristila više decenija stare kasetne bombe.
„To što koalicija baca kasetne bombe na prenaseljene gradove
ukazuje na namjeru da se povrede civili, što je ratni zločin“, izjavio je jedan
od predstavnika HRW Steve Gus.
Salem Isa (6) jedan je od 120 pacijenata koji svakog mjeseca
stignu u bolnicu u Jemenu u teškom stanju usled izgladnjelosti. Hronično
neuhranjene djece i odraslih svakog dana je sve više u zemlji koja je već duže
od godinu dana meta surovog bombardiranja saudijskih aviona.
10. Civilne žrtve
Civili u Jemenu su i te kako su osjetili sve strahote rata,
čija stradanja su osudile i Ujedinjene nacije. Prema podacima UN-a do 29.
oktobra 2017. godine, ubijeno je najmanje 5.159 civila od kojih su 20 odsto djeca,
dok je 11.761 ranjeno. Kako piše britanski BBC, zračni napadi saudijske
koalicije glavni su uzrok dječjih žrtava, kao i ukupnih civilnih stradanja.
Uz to, Jemen je odavno dostigao “tačku pucanja”, s
obzirom da se devet miliona ljudi nalazi na ivici gladi. Pored toga, Saudijska
Arabija blokira dopremanje humanitarne pomoći, čime se situacija u zemlji
dodatno pogoršava, a neuhranjeni civili ostaju na cjedilu. Saudijci ne
dozvoljavaju ni dostavu lijekova, koji su preko potrebni zbog epidemije kolere
koja se pojavila u razorenoj zemlji.
(TBT, Independent, BBC)
