Odluka Jordana da formalno zabrani aktivnosti Muslimanske braće, najglasnije opozicione grupe u zemlji, možda je uslijedila nakon koordiniranog pritiska Saudijske Arabije, Ujedinjenih Arapskih Emirata (UAE) i Izraela.
Ranije ove sedmice, Jordan je optužio Muslimansko bratstvo da planira izvođenje napada u zemlji, što je objavljeno sedmicu dana nakon što su službe sigurnosti rekle da su uhapsile 16 osoba koje su posjedovale oružje i eksploziv.
U sedmicama prije objave u srijedu, val huškanja protiv Muslimanske braće zahvatio je Hašemitsko kraljevstvo, potaknuto prvenstveno provladinim medijima i nalozima na društvenim mrežama povezanim sa snažnim sigurnosnim službama zemlje.
Kada su jordanske vlasti konačno objavile hapšenje ćelije, posmatrači i analitičari su vidjeli ton i vrijeme objave kao kulminaciju intenzivirane političke kampanje protiv Muslimanske braće.
Državni mediji su citirali glasnogovornika vlade koji je rekao da su osumnjičeni članovi Muslimanskog bratstva koji planiraju “posijati haos”, izvjestio je MEE.
Umjesto da izrazi solidarnost sa zatočenicima – koji su također odbacili optužbe i tvrdili da su njihove akcije usmjerene samo na podršku Gazi – grupa se potpuno distancirala od njih.
Ovaj stav je otuđio javno mnijenje i oslabio sposobnost Bratstva da se suprotstavi vladinoj kampanji da razbije jednu od svojih najutjecajnijih političkih snaga.
Dana 23. aprila, kada je ministar unutrašnjih poslova Mazin al-Faraya javno potvrdio zabranu Bratstva i upozorio medije da ne objavljuju svoje izjave ili intervjuiraju članove, kralj Abdullah je otputovao u nenajavljenu posjetu Saudijskoj Arabiji kako bi se sastao s prijestolonasljednikom Mohamedom bin Salmanom.
Tajming je potaknuo spekulacije da je Rijad pokretao obračun i da bi se kampanja uskoro mogla proširiti na Islamski akcijski front i na kraju ga staviti izvan zakona.
Ovim se činilo da je jordanska država uvela novu eru u svom odnosu s Muslimanskom braćom.
Uoči Trumpove posjete
Saudijska Arabija i UAE dugo su predvodili napore za podrivanje Muslimanske braće u regionu.
Obojica su podržali egipatsku vojsku 2013. zbacivanje vlade predvođene Bratstvom i nastavili su podržavati kasniji obračun, zbog kojeg su hiljade članova Bratstva zatvorene.
Neki analitičari smatraju da se Jordanova kampanja provodi pod koordiniranim pritiskom Saudijske Arabije, UAE i Izraela.
Demonstracije su se često kretale prema izraelskoj granici i ciljale na izraelsku ambasadu u Amanu.
Jordanski novinar, u razgovoru za Middle East Eye pod uvjetom da ostane anoniman, rekao je da bi se vrijeme zabrane moglo odnositi i na regionalnu diplomatiju.
“Ova kampanja dolazi uoči predstojeće posjete američkog predsjednika Donalda Trumpa regiji. To bi mogao biti preventivni potez Jordana da ubijedi Trumpa da vrati suspendiranu američku pomoć”, rekao je.
„Saudijska Arabija i UAE nisu daleko od onoga što se dešava u Jordanu, a sastanak kralja Abdulaha sa princom Mohamedom bin Salmanom to potvrđuje.
“Jordan možda želi smiriti Saudijce u nadi da će osigurati finansijsku podršku za nadoknađivanje gubitka američke pomoći, koju je Trump suspendirao”, dodao je novinar.
Podrška monarhiji
Mnogi posmatrači u Jordanu kažu da je Muslimansko bratstvo stub stabilnosti u kraljevstvu od osnivanja jordanske države 1946. godine.
Eliminacija grupe iz političkog života može zadovoljiti susjedne zemlje, ali predstavlja i prijetnju domaćoj stabilnosti, budući da je već osam decenija ključni dio političkog sistema zemlje.
Bratstvo je osnovano u Jordanu 1945. godine, a kralj Abdulah I prisustvovao je ceremoniji otvaranja njegovog prvog sjedišta.
MEE je kontaktirao nekoliko ličnosti unutar Bratstva, kao i nezavisne analitičare i novinare, ali su svi odbili komentirati zbog nedavne uredbe kojom se zabranjuje diskusija o Bratstvu, njegova odbrana, promoviranje njegovih ideja, sudjelovanje u bilo kakvim aktivnostima koje organizira, ili širenje njegovih izjava i stavova na društvenim mrežama.
Od tada je registriranaorganizacija i nastavila raditi legalno. Kada je jordanska vlada izdala dekret o raspuštanju političkih partija 1957. godine, Bratstvo je izuzeto, ostajući aktivno i u političkoj i u društvenoj sferi.
Muslimansko bratstvo je od tada podržavalo politički sistem i stajalo uz kralja tokom nekoliko ozbiljnih kriza koje su prijetile rušenjem monarhije.
Godine 1957. grupa je stala na stranu kralja Huseina protiv pokušaja puča od strane vlade Sulejmana al-Nabulsija i pokreta “Slobodni oficiri” predvođeni Alijem Abu Nuvarom.
Ovi oficiri dobili su podršku tadašnjeg egipatskog predsjednika Gamala Abdela Nasera, ali je najozbiljniji pokušaj puča protiv jordanske monarhije propao. Samo godinu dana kasnije, sličan vojni udar uspio je srušiti Hašemitsku monarhiju u Iraku.
Godine 1970. dogodio se najveći vojni sukob između jordanske vojske i snaga Palestinske oslobodilačke organizacije, poznat kao Septembarski rat, koji je predstavljao jednu od najvećih prijetnji jordanskoj monarhiji.
Lojalnost se ne nagrađuje
Iako su Muslimanska braća imala bataljon koji je učestvovao zajedno sa palestinskim snagama otpora, oni su položili oružje i odbili da se upuste u oružani sukob sa jordanskom vojskom, kaže advokat i član parlamenta Saleh al-Armouti, koji je to dao tokom nedavnog parlamentarnog govora.
Muslimanska braća su također stajala uz monarhiju tokom “aprilskog ustanka” 1989. godine koji ju je zamalo srušio.
To je usledilo nakon pada kursa jordanskog dinara i značajnog rasta cijena osnovnih dobara i roba, što je izazvalo širok gnjev.
Kriza je kulminirala najavom “demokratske tranzicije” i parlamentarnih izbora kasnije te godine, kada je Bratstvo osvojilo trećinu mjesta u parlamentu.
Muslimanska braća su 1996. godine također podržala monarhiju tokom takozvanog “Ustanka za kruh”, još jednog trenutka ozbiljnih nemira.
Protesti su izazvani odlukom vlade da podigne cijene kruha i doveli su do pada vlade premijera Abdela Karima Kabaritija. Tokom protesta, kralj Husein je pohvalio Islamski akcioni front i istakao da on nije učestvovao niti odobravao proteste, što je pomoglo u deeskalaciji situacije.
Jordan prolazi kroz veliku političku transformaciju. Postalo je jasno da se politički establišment mijenja i vidi Muslimansko bratstvo kao teret, vjerujući da bi eliminacija grupe mogla utrti put za bolje odnose sa Saudijskom Arabijom, UAE i Izraelom.
(TBT)
