NAUKA
Kada su podaci
drevnih Kineza i Grka ubačeni u kompjuterske modele solarnog sistema, utvrđeno
je da Zemlja usporava i dani postaju sve duži
FOTO: Ilsutracija
(Pixabay)
Postoji izreka
koja kaže: “Šta god da se desi, svijet će nastaviti da se okreće”.
Izgleda da stvari ipak nisu tako jednostavne. Zahvaljujući gravitaciji Mjeseca,
brzina kojom se Zemlja okreće oko Sunca polako ali sigurno usporava i to već
4.5 milijardi godina.
Fizičari su uspjeli
da izračunaju koliki je tačni efekti Mjeseca i utvrdili su da svakim vijekom
dan traje za 2.3 milisekunde duže. To znači da u vremenu kada su dinosaurusi
hodali planetom, dan je trajao nešto više od 23 sata.
Ipak, te 2.3
milisekunde predstavljaju prosjek. Geološki događaju na i unutar Zemlje mogu
ubrzati ili usporiti ovaj proces. Zbog toga je praćenje promjena kroz duže
vremenske periode veoma zanimljiv zadatak.
Zahvaljujući
razvitku superpreciznih satova tokom pedesetih, u posljednjih pola vijeka je
sakupljeno dosta podataka, međutim u geološkom smisli to je ni treptaj oka.
Kako bi premašili tu prepreku, naučnici predvođeni profesorom astronomije L.
Morrisonom, analizirali su podatke koje su skupljali drevni Vavilonjani,
Kinezi, Grci i Arapi. Na osnovu njihovih podataka, tim je uspio da rekonstruiše
historiju Zemljine rotacije u posljednjih 2.500 hiljade godina.
Doktor Morisson i
njegove kolege koncentrisali su se na dva fenomena: pomračenja Sunca i Mjeseca.
Kako su pomračenja pre modernog doba uglavnom smatrana za “loše
znake” poslate od strane bogova, historijski zapisi veoma su precizno
bilježili ove događaje. Morrisonov tim proučio je 424 svjedočanstva o 250
različitih pomračenja u periodu između 1600. pre nove ere sve do 720. godine
poslije Hrista.
Ideja je bila da
se podaci iz drevnih spisa ubace u kompjuterske modele solarnog sistema, koji
su dovoljno sofisticirani da rekonstruira tačnu poziciju Zemlje, Mjeseca i
Sunca u bilo kom trenutku u vremenu, i na taj način da se otkrije kada i odakle
su ova pomračenja bila vidljiva.
FOTO: (Reuters)
Međutim, kako su
drevni astronomi pratili vrijeme prema kretanju nebeskih tijela, a moderni
modeli bazirani su na atomskim satovima, postepeno usporavanje Zemlje dovelo je
do razilaženja između drevnih podataka i rezultata ponuđenih u kompjuterskom
modelu.
Iako će mnogi
ovdje pomisliti kako je nemoguće da dvije milisekunde po vijeku dovede do
značajnog razilaženja, treba imati u vidu da je ovaj efekat kumulativan,
odnosno da se svakim danom dodaje po koji milisekund. Drugim riječima, dan je
duži za 2.3 milisekunde po vijeku, a godina za oko sekund.
(TBT, Economist
Magazine)
