Kada su, 6. aprila, trideset četiri rakete sa obalnog pojasa u Južnom Libanu lansirane u pravcu zapadne Galileje, napad je viđen kao odgvor na represiju koju su izraelske sigurnosne snage samo dan ranije sprovele nad vjernicima u jerusalemskoj džamiji Al-Aqsi. Od 34 rakete, protivraketni sistem zaustavio je 25, a pored materijalne štete povrijeđen je i najmanje jedan civil. Iste večeri uslijedilo je još nekoliko minobacačkih projektila kratkog dometa, ispaljenih iz Mardžajuna prema sjevernogalilejskoj Metuli. Palestinski islamski džihad pozdravio je rakete iz Libana kao „herojsku operaciju protiv izraelskih zločina u Al-Aqsi“. Izvor blizak Hezbolahu izjavio je za Al Arabiju da ova organizacija nije odgovorna, ali i dalje nema zvaničnog komentara. Poslije izvjesnog razmatranja, Izrael je javno okrivio palestinske grupe.
Izrael je odgovorio sa 50 tona bombi sručenih na Gazu, dok je, uz to, izveo i zračne napade na ciljeve južno od Tira. Liban ovoga puta nije uzvratio, i čini se da je sukobu barem na kratko došao kraj.
Nekoliko zaključaka može se izvjesti iz ovog najnovijeg libansko-izraelskog sukoba.
Kao prvo, zapadanu i sjevernu Galileju najvjerovatnije su raketirali članovi Hezbolaha, a ne pripadnici Hamasa ili bilo koje druge palestinske frakcije. Još u avgustu 2021. Hezbolah je gotovo sigurno bio kriv za seriju raketnih paljbi ispaljenih iz Libana na Izrael – uprkos tome što Izrael krivi palestinsku frakciju – a vrlo vjerovatno i za skoro sve ostale koje su se dogodile od završetka rata između Hizbullaha i Izraela 2006. godine.
Prema izvorima UNIFIL-a, bilo je šest lokacija na kojima su postavljeni raketni bacači, ali su korištene samo tri od tih lokacija. Libanske oružane snage (LAF) otkrile su lansere opremljene neispaljenim raketama na ostale tri lokacije. Četiri lokacije su bile u voćnjacima narandže sjeverno od sela Klajle u priobalnom pojasu južno od Tira, a druge dvije lokacije bile su na otvorenom terenu između sela Zibkine i Jabal Botm. Klajle, Zibkine i Džabal Botm predstavljaju bastione snažne podrške Hizbullahu i nalazili su se na prvoj liniji izraelske okupacione zone u južnom Libanu 1990-ih. Od dvadeset i jednog uspješnog ili pokušaja raketnog napada na Izrael iz južnog Libana od rata 2006. godine, devet ih je lansirano sa obalnog pojasa dugačkog osam milja južno od Tira. Pet od tih devet napada došlo je iz neposredne blizine Klajla.
Čak i tokom 1990-ih, tokom izraelske okupacije južnog Libana, voćnjaci narandže oko Klajla bili su poznati kao redovne lokacije s kojih se ispaljuje raketna vatra na Izrael. Kada je patrola mirovnih snaga Ujedinjenih nacija na jugu zemlje, poznata kao Privremene snage Ujedinjenih nacija u Libanu (UNIFIL), otišla da istražuje lansiranje rakete iz oblasti Klajla u maju 2021. godine, naišla je na kamionet pun naoružanih ljudi koji su članovima mirovne patrole rekli da odmah odu. Po mišljenju vojnika UNIFIL-a, to nisu bili Palestinci, već lokalni Libanci.
Izraelski i libanski sigurnosni zvaničnici rutinski okrivljuju palestinske frakcije za periodična raketiranja iz južnog Libana na Izrael. Obrazloženje je da se napadi obično poklapaju sa izraelskim vojnim kampanjama protiv Hamasa u Pojasu Gaze, i na taj način daju motiv. Pored toga, napadi su uvijek amaterski i prilikom njih koriste se uglavnom relativno lahko dostupne rakete. Ipak, u šesnaest godina ovih periodičnih raketiranja, Hizbullah ili LAF nisu uhapsili nijednog Palestinca.
Eto, na primjer, najnovija salva iz 6. aprila. Ako je izraelska pretpostavka da je Hamas odgovoran tačna, tada bi u operaciji učestvovalo najmanje šest timova koji su nosili više od trideset četiri rakete i koji su (neke su pronađene neispaljene) iz nekog izvora severnije ( možda palestinski izbeglički kamp), podižući lansere usred bijela dana, ispaljivali rakete i to nekako uspjeli prikiriti od svih, uključujući i Hizbullaha, koji svoje neprestano i budno motri nad svojim oblastima. Štaviše, drugi Hamasov tim tada bi se, kasnije tokom dana, morao ušunja u oblast Mardžajuna kako bi ispalio nekoliko minobacačkih granata ili raketa, i da opet to niko ne vidi.
Dakle, očigledan zaključak je da, ako su Hamas ili bilo koja druga palestinska frakcija odgovorni za raketiranje, onda je ono izvedeno u dosluhu s Hizbullahom. S obzirom na razmere raketnog napada 6. aprila, nezamislivo je da bi Hamas samostalno to mogao da sprovede, bez koordinacije sa svojim libanskim saveznikom, posebno jer Hizbullah ljubomorno čuva svoju taktičku kontrolu granice sa Izraelom.
Komentari izraelskih zvaničnika ukazuju na to da je raketna paljba bila zajednički koordinirana operacija između Hizbullaha i Hamasa, što je gotovo sigurno i jeste. Ipak, ako su odgovorni i Hizbullah i Hamas, onda identiteti počinilaca koji su ispalili rakete postaju irelevantan. Zaista, logistički bi bilo mnogo jednostavnije da su Hezbolahovi lokalci samo iskočili iz svojih sela, ispalili rakete i vratili se u svoje domove, umesto da su dovozili više palestinskih timova sa severa, a potom ih i vraćali nazad.
Drugi zaključak je izraelski odgovor na raketiranje. Okrivljavanje Hamasa poslužilo je kao značajan deeskalacioni signal. Da je Izrael direktno optužio Hizbullah za raketni napad, izraelska vojska bila bi primorana da im uzvrati, rizikujući eskalaciju koja bi mogla dovesti do sveopćeg rata. Umjesto toga, okrivljavanje Hamasa, uz nagovještaje mogućeg učestvovanja Hizbullaha, bila je daleko lakša i sigurnija opcija, posebno ako se u obzir uzme zaista minimalna šteta koju je Izrael prilikom raketiranja pretrpio.
Treći zaključak jeste širi kontekst u kome se raketni napad dogodio. Hamas je i zvanično obnovio odnose sa Sirijom u oktobru 2022. godine, deceniju nakon što je prekinuo veze i napustio svoje kancelarije u Damasku kao odgovor na obračun režima protiv demonstranata. Taj potez je ponovo stavio Hamas u Osovinu otpora predvođenu Iranom, koja uključuje Siriju, Hizbullah, Palestinski islamski džihad i druge regionalne milicije i frakcije suprotstavljene Izraelu i zapadnim ambicijama na Bliskom istoku. Do ponovnog zbližavanja je došlo tokom mjeseci pojačanih nemira na okupiranim palestinskim teritorijama, posebno na Zapadnoj obali, usred spekulacija da bi treća intifada (uobičajeni naziv za palestinske pobune protiv Izraela) uskoro mogla otpočeti. Hizbullah je takođe pomno pratio dešavanja na okupiranim teritorijama, kao i nedavna previranja u Izraelu oko reformi pravosuđa.
Čini se da je razvoj događaja u Izraelu i na Zapadnoj obali ohrabrio Hizbullah, Hamas i Islamski džihad da iskoriste nemire i bolje se koordiniraju. Ismael Haniye, lider Hamasa, boravio je 6. aprila u Bejrutu i nakon toga razgovarao sa Hasanom Nasralahom, generalnim sekretarom Hizbullaha. U saopćenju, Nasralah i Haniya su razgovarali o „najvažnijim dešavanjima u okupiranoj Palestini, toku događaja u džamiji Al-Aqsa i eskalirajućem otporu na Zapadnoj obali i Gazi, spremnosti Osovine otpora i saradnje svojih partija“.
Izrael je u martu optužio Hizbullah za bombaški napad pored puta u Megidu u centralnom Izraelu u kojem je ranjen jedan izraelski Arapin. Još uvijek neidentificirani bombaš, koji je nosio kaiš samoubice i pušku, presretnut je na sjeveru Izraela – očigledno dok se vraćao ka granici – i ubijen.
Bombardireranje u Megidu i šestoaprilsko raketiranje jasno pokazuju da je Hizbullah rasplamsao nemire u Izraelu i da zauzima konfrontativniji stav protiv njega nego što je to činio od 2006. godine. Taj samopouzdaniji stav odražava sve drskije ponašanje Hizbullaha u zoni operacija UNIFIL-a, gdje je uspostavio javno vidljive vojne položaje, nekoliko poligona i osmatračnica.
S obzirom na nedavni porast aktivnosti duž sjeverne granice Izraela, pojačanu koordinaciju između Hizbullaha, Hamasa i palestinskog islamskog džihada, previranja u Izraelu i na Zapadnoj obali i, relativno rezerviranu, reakciju na najveći raketni napad iz Libana još od 2006, Hizbullah i njegovi saveznici su vjerovatno ohrabreni da dodatno testiraju Izrael u narednim nedjeljama, prihvatajući sve rizike koje to podrazumjeva.
(TBT)
