MARKER
Žalbeno vijeće Haškog tribunala poništilo
je osuđujuću presudu Pretresnog vijeća u predmetu Stanišić i Simatović i
naložilo je ponovno suđenje u ovom slučaju.
FOTO: Stanišić, Simatović (AFP)
Jovica Stanišić, načelnik Službe državne
sigurnosti (DB) Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) Republike Srbije i
njegov pomoćnik Frank Simatović optuženi su za zločine počinjene nad Bošnjacima
i Hrvatima u Bosni i Hercegovini i Republici Hrvatskoj u vremenskom periodu od
1991 – 1995. godine. Prema optužnici Stanišić i Simatović su se teretili po
četiri tačke za zločine protiv čovečnosti; progon, ubistvo, deportaciju i
nehumana djela (prisilno premještanje), te po jednoj tački za za kršenja zakona
ili običaja ratovanja – ubistvo. Tužilaštvo Haškog tribunal teretilo ih je da
su najmanje u periodu od aprila 1991. do barem kraja 1995. godine bili učesnici
udruženog zločinačkog poduhvata (UZP) čiji je cilj bio “prisilno i trajno uklanjanje većine
nesrpskog stanovništva s velikih područja u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini”.
U prvostepenoj oslobađajućoj presudi
Pretresno vijeće je ustvrdilo da iako je nedvojbeno utvrđeno da jedinice Službe
državne sigurnosti Srbije jesu počinile zločine navedene u optužnici, ali da
odgovornost Stanišića i Simatovića nije dokazana. Konkretno, Pretresno vijeće
je smatralo da nije dokazana namjera ostvarenja cilja UZP-a kod optuženih, te
da nije van razumne sumnje nije dokazano da su Stanišić i Simatović planirali
ili pak naredili zločine koji su počinjeni. Kod razmatranja pomaganja i
podržavanja, Pretresno vijeće je ustvrdilo da iako je postojala finansijska i
logistička podrška optuženih specijalnim jedinica, da ta podrška nije bila
“konkretno usmjerena ka počinjenju tih zločina”.
Žalbeno vijeće uvažilo je žalbene osnove
Tužilaštva, međutim umjesto osuđujuće presude naloženo je suđenje pred novim
vijećem.
Iako je oslobađujuća presuda visokim
srbijanskim dužnosnicima 2013. godine bila šokantna i žrtve I za širu
bosanskohercegovačku javnost, današnja odluka o ponovnom suđenju u najmanju
ruku zbunjuje. Osuđujuća presuda u ovom predmetu označila bi i konačnu potvrdu
agresije na Republiku Bosnu i Hercegovinu i stala bi u kraj proizvoljnom
određivanju karaktera rata. Osuđujuća presuda protiv visokih srbijanskih
dužnosnika podrazumijevala bi i postojanje novih dokaza na strani Bosni i
Hercegovine kada je riječ o podnošenju zahtjeva za reviziju odluke o tužbi naše
zemlje protiv Srbije i Crne Gore za počinjeni genocid. Zahtjev se može uložiti
samo uz postojanje novih dokaza, a rok ističe u februaru 2017. godine.
Odluka Haškog tribunala o ponovnom suđenju
slika je i prilika dosadašnjeg odnosa međunarodne zajednice prema Bosni i
Hercegovini. Preko 20 godina izbjegava se donošenje konkretnih sudskih odluka
kojima bi visoki dužnosnici nekadašnje Srbije i Crne Gore i predstavnici
bosanskih Srba kao njihovi saučesnici u udruženom zločinačkom poduhvatu bili
osuđeni za planirani i počinjeni genocid na području Bosne i Hercegovine.
Naime, genocid i odgovornost srbijanskog vojnog i političkog vrha proteže se
kroz sve optužnice Trbinula, actus reus ovih djela se uvijek uzima kao dokazan
u presudama, međutim mens rea, namjera potrebna za presuđenje kod ovog
krivičnog djela uvijek je diskutabilna i nikada ne biva dokazana van tražene
razumne sumnje. Ostaje pitanje iz kojih razloga međunarodna zajednica i Haški
tribunal amnestiraju ulogu Republike Srbije u bosanskohercegovačkom genocidu?
(The
Bosnia Times)
