BRISEL – Margrethe Vestager provela je posljednjih pet godina gradeći reputaciju najstrožeg psa čuvara tehnološke industrije. Tokom nadziranja zaštite konkurencije u Evropi, kaznila je Google penalima u iznosu od devet milijardi dolara zbog kršenja zakona o suzbijanju monopola, i primorala Apple da plati 14,5 milijardi za izbjegavanje poreza.
Sada kaže da u poslu u kojem je postala heroj među onima koji kritikuju tehnološke kompanije nije otišla dovoljno daleko. Najveće među njima nastavljaju da testiraju granice zakona o suzbijanju monopola i ponašaju se neetički, smatra Vestager, ali dodaje da joj je intenziviranje skepticizma prema tehnologiji pružilo prostora za još stroži pristup: “U posljednjih pet godina postale su vidljive mračne strane digitalnih tehnologija.”
Margrethe Vestager, 51-godišnja Dankinja, služi drugi mandat na čelu komiteta Evropske komisije za zaštitu konkurencije i suzbijanje monopola. Predstavila je okvir agende na čijoj se meti nalaze tehnološki giganti, a razmatra ukidanje protekcija koje štite internet platforme od odgovornosti za sadržaj koji generišu korisnici. Ona nastoji da primora kompanije da plaćaju više poreske stope u Evropi i istražuje načine na koje se podaci koriste da bi se ugušila konkurencija.
Vestager se obavezala da stvori prvu regulativu na polju vještačke inteligencije u svijetu, a sve to uz istraživanje optužbi o nefer poslovanju kompanija Facebook, Amazon i Apple.
Njen uspjeh zavisiće od podrške koju joj pružaju zvaničnici koji se već bave izazovima poput Brexita i oslabljenih veza sa SAD.
Margrethe Vestager je uživo vrlo ljubazna i uljudna, vješta političarka koja odiše skromnošću, mada ne izbjegava da bude u centru pažnje. Brzo reaguje na kritike, uključujući i one koje joj upućuju čelnici tehnoloških kompanija i američki predsjednik Donald Trump da je nepravedna prema američkim tehnološkim gigantima.
Američke vlasti, međutim, sve više dijele njen skepticizam. Margrethe Vestager kaže da u tome vidi priliku za saradnju, ali da čeka ishod istraga koje su u toku.
Neki pokušavaju da uče od Evropljana. Istrage Googla i drugih giganata trajale su godinama, omogućivši kompanijama da učvrste svoju dominaciju. A kada se završe, navode kritičari, penali se svode na novčane kazne koje kompanije sebi bez problema mogu da priušte.
Luther Lowe, šef javne politike na sajtu za recenzije Yelp koji glasno kritikuje ponašanje Googla, pohvalilo je Margrethe Vestager zbog njenih napora. On, međutim, kaže da kompanije poput Yelp-a “moraju da postoje, uprkos tome što su prevaziđene u konceptu”.
Vestager kaže da preduzima korake da ubrza istrage i da primjenjuje zakon koji se ponaša kao naređenje kompanijama da prestanu da se ponašaju na određeni način dok je istraga u toku.
Margrethe Vestager će odigrati vodeću ulogu i u polemici EU o novoj Direktivi o digitalnim uslugama koja bi mogla da donese važne reforme na polju funkcionisanja interneta i primoravanja online platformi da uklanjaju ilegalni sadržaj. Facebook, navela je Vestager, mora da bude brži u sprječavanju širenja lažnih informacija, nasilnog sadržaja i govora mržnje.
“Moraju da se skidaju odmah jer se šire kao virus”, rekla je ona. “Ali ako to nije dovoljno brzo, naravno, moraćemo da regulišemo to.”
Vestager je usredsređena na pitanje da li su tehnološki giganti istisnuli kompanije koje su se oslanjale na njih za povezivanje sa korisnicima. “Amazon“ je pod istragom zbog neadekvatnog tretmana trećeg lica koje je nudilo proizvode slične onima koje prodaje sam “Amazon“. Apple je pod istragom zbog optužbi da koristi AppStore kako bi naudio rivalima poput platforme Spotify.
“Neke od ovih platformi imaju ulogu i igrača i sudije, i kako to može da bude fer?”, rekla je Vestagerova. “Nikada ne biste prihvatili da igrate utakmicu sa timom koji je u isto vrijeme i sudija.”
U Evropi je trenutno u toku šira rasprava o manjku domaćih tehnoloških kompanija. Francuski predsjednik Emmanuel Macron, na primjer, pozvao je vladu da pruži više podrške evropskim kompanijama. Ursula von der Leyen, nova čelnica Evropske komisije koja je imenovala Margrethe Vestager na čelo sektora za suzbijanje monopola, apelovala je na Evropu da postigne “tehnološku suverenost”.
Vestager je istakla da Evropa ima drugačiji pogled na tehnologiju od širom otvorenih Sjedinjenih Država i strogo kontrolisane Kine.
“Tržišne sile su više nego dobrodošle, ali ne smijemo dopustiti da one imaju glavnu riječ”, rekla je ona. “Tržišta nisu savršena.”
(TBT, NYT)
