CIVILIZACIJA
Za džamiju je poznato da je dom Al-Zaytune, jednog od prvih
i najvećih univerziteta u historiji islama na kojem su kroz više od hiljadu
godina diplomirali mnogi muslimanski učenjaci.
FOTO: (Wikipedia)
Džamija je najstarija u prijestolnici Tunisa, prostire se na
površini od 5.000 kvadratnih metara i ima devet ulaza. Tu je i 160 autentičnih
stubova iz ruševina drevne Kartage. Za džamiju je poznato da je dom Al-Zaytune,
jednog od prvih i najvećih univerziteta u historiji islama na kojem su kroz
više od hiljadu godina diplomirali mnogi muslimanski učenjaci. Od Ibn'Arafe,
jednog od najvećih islamskih učenjaka, Imama Mazirija, velikog tradicionaliste
i pravnika do čuvenog tuniškog pjesnika Aboul-Qacema Echebbija i brojnih drugih
– svi su se tamo obrazovali.
HISTORIJA
Ez-Zaytuna je bila druga džamija izgrađena u Africi i regiji
Magreba nakon džamije Uqba u Kairouanu. Tačan datum izgradnje različito se
navodi u više izvora. Ibn Khaldun i El-Bakri pisali su da je 116. hidžretske
godine (731 g.n.e.) izgradio Ubayd Allah ibn al-Habhab. Drugi izvor navodi da
je Umayyad Hisham ibn Abd al-Malik naredio izgradnju; međutim, Ahmed In Abu
Diyaf i Ibn Abi Dinar naređenje su pripisali Hasanu ibn al-Nu'manu koji je
predvodio osvajanje Tunisa i Kartage.
Većina naučnika složila se da treća mogućnost ima najjače
dokaze, jer je malo vjerovatno da je grad Tunis dugo vremena bio bez džamije
nakon osvajanja 79. hidžretske godine. Prema tome, najbliži datum je 84 h.g.
(703. g.n.e.), a El-Habhab je u stvari proširio džamiju i unaprijedio njezinu
arhitekturu.
Muslimanski osvajač Hasan ibn al-Nu'man u njoj je obavljao
molitvu.
Skoro dva vijeka (1812-2011.) većina velikih imama džamije Zitouna
bili su iz porodica Cherif i Mohsen, a među njima i AbdelKebir Cherif, Ahmed
Cherif, Mohamed Cherif, Hamda Cherif, Hassan Cherif, Mahmoud Mohsen, Mohamed
Mohsen i Mostafa Mohsen.
Porodice Cherif i Mohsen su dio aristokracije “Tunižana”
Kartage i potomci su poslanika Muhammeda s.a.v.s.; porodice predstavljaju
dinastiju vjerskih učenjaka, šejhova, imama i zemljoposjednika.
Ove porodice je osnovao predak koji je stigao u Tunis prije
14.v. Potomci šejha Mohsena Cherifa odvojili su porodice Mohsen i Cherif.
FOTO:(Wikipedia)
OBRAZOVANJE I UNIVERZITET
Vjekovima je Qirwan bio centar učenja i intelektualnih ambicija
u Tunisu i sjevernoj Africi općenito. Od 13. vijeka, Tunis postaje glavni grad
Ifriqiye pod vladavinom Almohada i Hafsida. Ova promjena moći pomogla je da
al-Zaytuna napreduje i postane jedan od glavnih centara islamskog učenja, a Ibn
Khaldun, sociolog i historičar bio je jedan od njezinih učenika. Slavni
univerzitet privlačio je studente i ljude željne znanja iz svih dijelova tada
znanog svijeta.
Uz teologiju, uglavnom Kur'an, na univerzitetu se izučavala nauka
o pravu, historija, jezik, znanost i medicina. Kad su u pitanju knjige i
biblioteke, biblioteke Ez-Zaytune bile su najbogatije među sjevernoafričkim univerzitetima.
Sadržavale su nekoliko zbirki od desetina hiljada knjiga. Jedna od njezinih
biblioteka, El-Abdaliyah, čuvala je veliku kolekciju rijetkih i jedinstvenih
rukopisa koji su obuhvatali skoro sve oblasti i nauke, uključujući jezik,
logiku, dokumentiranje, pravila istraživanja, kozmologiju, aritmetiku,
geometriju, minerale, stručnu obuku itd.
ARHITEKTURA
Ez-Zaytuna džamija je pratila dizajn i arhitekturu
prethodnih džamija, uglavnom džamije Uqba, i bila je inspiracija za kasnije
džamije poput Velike džamije u Kordobi.
U dvorište su može ući na devet bočnih kapija, u obliku je
pravougaonika i okružen je galerijama na stubovima sagrađenim od mermera,
granita ili porfira i dopremljenih iz drevnih znamenitosti (prvenstveno
Kartage), kao i oni u prostoru nza obavljanje molitve. Četvrtasti minaret izdiže
se iz sjeverozapadnog ugla dvorišta.
Izgrađen 1894., minaret je visok 43 metra i dekoriran je
poput Almohadovog minareta džamije Kasbah sa svojim krečnjačkim ornamentima na podlozi
od pješčenjaka.
Predsjednici Bourguiba i Ben Ali izvršili su značajne radove
na restauraciji i obnovi, posebno tokom 1960-ih i 1990-ih. Kupolu su dodali
Ziridi oko 991.
(TBT, W.B., Prijevod
Jasmina Drljević)
