KULTURA
Ranih devedesetih, Srbija učvršćuje veze sa
političko-mafijaškim vojskama koje koriste nacionalizam da bi održale moć, kao
i zvijezde turbo-folka, koje apologetski pjevaju o novcu, mišićima, lahkim djevojkama
i velikim kolima
FOTO: Ilustracija (Ratka Lugumerski Teber)
Početak 1992. U Hrvatskoj, borbe između JNA (Jugoslovenske
narodne armije), srpske vojske, i nacionalne hrvatske garde traju skoro godinu
dana. Tri najuticajnija rock benda u državi, Ekatarina Velika, Električni
orgazam i Partibrejkersi, svi iz Beograda, osnivaju antiratni kolektiv
Rimtutituki. Prkoseći nacionalističkom režimu Slobodana Miloševića, nezavisni
Radio B92 emitovat će njihov pacifistički singl.
April četvrti, 1992. Partibrejkersi i Električni orgazam
drže svoj posljednji koncert u Sarajevu. Rat je pred vratima: dva dana kasnije
počet će opsada grada. Jugoslavija, pogođena ekonomskom krizom, destabilizirana
sveprisutnom korupcijom i nestankom maršala Tita 1980, neće izdržati pad
Berlinskog zida i političku nacionalističku manipulaciju. Što se tiče
kreativnog bratstva jugoslovenskog roka, on je odsvirao svoju posljednju pjesmu.
Umjetnici su u Jugoslaviji oduvijek uživali izvjesnu slobodu
izraza, sve dok su poštovali režimske „crvene linije”: konkretno,
nacionalizmi nisu smjeli da se ohrabruju ni pod kojim razlozima. Ako se na
njega i gledalo s podozrenjem, dolazak rocka stoga nije bio ni zabranjen ni
osuđen.
Ranih devedesetih, Srbija učvršćuje veze sa
političko-mafijaškim vojskama koje koriste nacionalizam da bi održale moć, kao
i zvijezde turbo-folka, koje apologetski pjevaju o novcu, mišićima, lahkim djevojkama
i velikim kolima. Fotografije srpskih paramilitarnih vojnika kako igraju uz
turbo-folk proslavljajući pad Vukovara obišle su svijet.
Tri godine kasnije, pjevačica Lepa Brena skandalizirala je
rodnu Bosnu spotom Ljubav je: nosi uniformu ljudi Ratka Mladića, glavnog
komandanta Vojske Republike Srpske u Bosni, koji će biti optužen za masakr u
Srebrenici jula 1995. Što se tiče spektakularne Cece, koja prodaje milione
albuma širom Balkana, ona gostuje kao zvijezda kod svog budućeg muža Željka
Ražnatovića, poznatog kao Arkan, vođe Stranke srpskog jedinstva, ekstremno
desne partije, i njegovih Tigrova, vojske koju je Beograd koristio da bi sijao
strah i trepet u Bosni i Hrvatskoj. „Možete biti sretni kao ja ako se
pridružite Stranci srpskog jedinstva”, izjavila je.
Određeni rockeri biraju egzil (Rundek, Bregović…). Drugi
se gube u patriotskom roku (Prljavo kazalište), čak i u ultranacionalizmu, poput
Bore Đorđevića, iz srpskog benda Riblja čorba, nastavljajući držati koncerte…
(TBT, Le Monde)
