Piše: Farid Hafez, thebosniatimes.ba
Kada je Jorg Haiderova krajnje desničarska Slobodarska stranka Austrije (FPO) osvojila drugo mjesto na nacionalnim izborima 1999. godine i potom ušla u vladu, reakcija širom Evrope bila je brza i oštra.
Ostalih 14 država članica EU uvelo je diplomatske sankcije , a krajnja desnica – i dalje uglavnom ograničena na političke margine – bila je uglavnom izbjegavana od strane međunarodne zajednice. U to vrijeme, to je uključivalo i Izrael. Samom Haideru je bio zabranjen ulazak u zemlju. Iako je bio dobro obrazovan i harizmatičan – i premlad da bi i sam bio nacista – Haider je predvodio stranku čije je porijeklo i kultura bilo nepogrešivo, piše Middle East Eye.
Svjesni naslijeđa
FPO je 1956. godine osnovao bivši SS general, a antisemitizam je bio duboko ukorijenjen u njenom političkom DNK-u, redovno se pojavljivajući u govorima, sastancima i javnim nastupima. Izraelski zvaničnici bili su itekako svjesni ovog naslijeđa.
Ti dani su sada prošli. Ekstremno desničarske stranke više se ne zadržavaju na marginama evropske politike. Postfašističke i desničarske ekstremističke stranke ušle su u vladu, podržale vladajuće koalicije ili čak preuzele vodeće uloge širom kontinenta.
Centralni dio ove transformacije bio je namjerni napor da se normalizuje njihov imidž – ne napuštanjem isključujuće politike, a više njihovim prepakivanjem kroz dominantne rasističke imaginacije sadašnjice.
Dok su nekada ovi pokreti i njihovi prethodnici fantazirali o globalnoj jevrejskoj zavjeri usmjerenoj na svjetsku dominaciju, sada tvrde da se suočavaju s drugačijom egzistencijalnom prijetnjom, koristeći zapanjujuće sličnu retoriku. Muslimani, prema ovoj naraciji, nastoje “preuzeti” Evropu u koordinaciji s globalističkim, probuđenim elitama. Zavjera ostaje; samo su se njene mete promijenile.
Stjecanje prihvatanja
U ovakvoj situaciji, evropska krajnja desnica uporno je radila na tome da stekne prihvaćenost u Izraelu. 2010. godine, prvi put u 21. vijeku, delegacija lidera krajnje desnice iz Austrije, Belgije, Njemačke i Švedske otputovala je u Izrael kako bi se sastala s izraelskim političarima.
Posjetu je omogućio izraelski biznismen, a sastanci su bili ograničeni na marginalne članove Knesseta iz ultraortodoksne stranke Shas i zamjenika ministra iz Likuda. Nije bilo zvaničnog prijema od strane Knesseta ili vlade.
Ipak, posjeta je označila prekretnicu. Delegacija je potpisala takozvanu “Jerusalemsku deklaraciju”, signalizirajući strateški zaokret od eksplicitnog antisemitizma prema islamofobiji kao osnovi za izgradnju saveza. Deklaracija je hrabro tvrdila da “stojimo u avangardi u borbi za zapadnu, demokratsku zajednicu” protiv “totalitarne prijetnje” “fundamentalističkog islama”.
Jednostavno rečeno, Izrael se pridružuje autoritarnom valu koji zahvata Evropu kako bi legitimizirao svoju politiku genocidnog ratovanja i erozije demokratije.
Osnovni cilj savezništva s Izraelom otvoreno je priznao Kent Ekeroth, bivši međunarodni sekretar Švedskih demokrata: “legitimizacija naših stranaka u Evropi”.
Dok se jevrejske zajednice i dalje bore s idejom normalizacije odnosa sa strankama ukorijenjenim u nacističkoj saradnji i antisemitizmu, izraelska država je fundamentalno revidirala vlastiti pristup.
U februaru 2025. godine, izraelska vladajuća stranka Likud pod premijerom Benjaminom Netanyahuom pridružila se Patriotima za Evropu – sada trećoj najvećoj krajnje desničarskoj grupi u Evropskom parlamentu – kao posmatrač. Manje od godinu dana kasnije, 25. januara, Netanyahuova 37. vlada zvanično je primila krajnje desničarsku delegaciju u svoje kancelarije.
Netanyahu i ministrica prometa Miri Regev – veteranka izraelske vojske koja je služila kao brigadni general i glasnogovornica – primili su predstavnike pokreta Patrioti za Europu, uključujući Hermanna Tertscha iz španske stranke Vox, Fabriciea Leggerija i Virginie Joron iz francuskog Nacionalnog okupljanja, Haralda Vilimskog iz austrijske FPO i delegata vladajuće mađarske stranke Fidesz.
FPO je sastanak, koji je trajao 45 minuta, opisao kao “historijski” što je bio prvi zvanični nastup predstavnika stranke u kancelariji izraelskog premijera.
Apokaliptična retorika
Netanyahuova spremnost da previdi antisemitizam svojih saveznika – i instrumentalizacija optužbi za antisemitizam za političku korist – sada se proširuje na saveze s otvoreno rasističkim akterima koji recikliraju iste trope koje su nekada korištene protiv Jevreja; samo što ovaj put ciljaju na muslimane.
Tokom sastanka, Netanyahu je upozorio na koordinirani napad muslimana i ljevice na izraelsko-zapadni savez: “Zapadna judeo-kršćanska civilizacija je napadnuta. Ovo je napor koji ne provodi samo radikalni islam, već u saradnji sa snagama koje dobro poznajete: dubokom radikalnom ljevicom i islamistima, koji bi u teoriji trebali biti rivali, ali ih ujedinjuje jedna stvar – mržnja prema Izraelu i Jevrejima.”
Nadalje je naglasio da “mi nismo samo saveznici i drugovi po oružju, mi smo braća i sestre u odlučujućoj borbi za budućnost svijeta. Najveća opasnost s kojom se svijet suočava je veza između militantnog islama i nuklearnog oružja.” Njegovi komentari su se pozvali na Iran i ponovili apokaliptičnu retoriku koja se intenzivirala od 7. oktobra 2023. godine.
Ovaj sastanak bio je dio šire diplomatske inicijative povodom druge Međunarodne konferencije o borbi protiv antisemitizma, koja je održana 26. i 27. januara, okupivši mnoge vodeće ličnosti globalne krajnje desnice.
Tamo je Netanyahu izjavio:
“ Ono što Izrael danas radi nije samo odbrana sebe – on brani vas… Jer ne bi bilo Zapada na Bliskom istoku ako jevrejska država bude uništena. Ali ne bi bilo prepreke za daljnju invaziju na Evropu ako jevrejska država ne postoji.
Time je eksplicitno podstakao strahove od muslimanske invazije na Evropu.
Kao što je rekao jedan delegat pokreta Patriote za Evropu, borba se vodi protiv “socijalizma, islamizma i organizovanog kriminala”. Ono što je nekada bilo predstavljeno kao judeo-boljševička zavjera, ponovo se rodilo kao islamo-ljevičarska.
Konferencija je uključivala više pratećih sastanaka, uključujući sjednice u Knessetu, gdje je Leggeri predstavio svoje stavove “o zakonodavnim alatima protiv islamizma i radikalnih pokreta”, uz diskusije s izraelskim ministrom za dijasporu o borbi protiv antisemitizma u Evropi. Tokom ovih susreta, “suverenitet, sigurnost i međunarodna saradnja” pojavili su se kao ponavljajuće teme.
S Regevom koji sada djeluje kao predstavnik “Patriota Jerusalema”, Izrael je osnovao prvu službenu nacionalnu podružnicu povezanu s grupom Patrioti za Evropu. Ova institucionalna veza vjerovatno će produbiti političku koordinaciju između Izraela i evropske krajnje desnice.
A šta Izrael time dobija? Regev je bila eksplicitna : usred rastuće izborne podrške krajnje desničarskim strankama širom Evrope, ona opisuje savez kao “strateški potez” koji “jača” međunarodni ugled Izraela i “predstavlja jasan front protiv pokušaja bojkota i delegitimizacije”.
Jednostavno rečeno, Izrael se pridružuje autoritarnom valu koji zahvata Evropu kako bi legitimizirao svoju politiku genocidnog ratovanja i erozije demokratije, dok se evropska krajnja desnica sve više normalizira i postaje sveprisutna.
(TBT, MEE)
