Šesnaestog oktobra u 1.41, SIM kartica je bila aktivirana u ovom ruralnom malteškom mjestu. U tom trenutku je, kažu istražitelji, bomba na daljinsko upravljanje aktivirana i stavljena ispod vozačkog sjedišta najprovokativnije novinarke ove zemlje.
Sutradan po podne, novinarka Daphne Anne Caruana Galizia napustila je svoju kuću i krenula ka “pežou 108”, s namjerom da ode do banke i osigura pristup svom računu. Njena sredstva su bila zaleđena jer je bila tužena za klevetu, što je bio jedan od 47 slučajeva protiv nje. Ovaj je bio rezultat članka koji je objavila na svom blogu, o ministru ekonomije Christianu Kardoni koji je navodno viđen u bordelu u Njemačkoj gdje je otputovao u zvaničnu posjetu.
Njen sin Metju je čuo eksploziju i pronašao zapaljenu olupinu.
Smrt Karuane Galizije privukla je međunarodnu pažnju i otkrila da je ovaj turistički centar i mjesto gdje se snima “Igra prijestola” istovremeno i tranzitna tačka za gorivo koje se krijumčari iz Libije, centar online kockarske industrije i ofshor bankarskih računa povezanih sa pranjem novca.
Potraga za njenim ubicama predstavlja test za Maltu, njene političke partije i institucije, ali i za Evropsku uniju čija je Malta članica.
Trojica muškaraca optuženi su da su postavili i detonirali bombu. Ali mjesecima kasnije, ni bombaš niti oni koji su naložili ubistvo novinarke, nisu otkriveni.
“Brutalno ubistvo Daphnee Karuane Galizije je izvedeno kako bi se ljudi zaplašili”, navela je delegacija Evropskog parlamenta u svom izvještaju u januaru. “Naročito oni koji se bave istraživanjem i vođenjem slučajeva pranja novca i korupcije.”
Poslije ubistva Daphnee Karuane Galizije, 45 novinara iz 18 novinskih agencija dogovorilo se da nastavi da radi sa njenim podacima o korupciji i pranju novca, ali i da istražuje okolnosti njene smrti. “Forbidden Stories” (Zabranjene priče), istraživačka neprofitna organizacija iz Pariza posvećena završavanju tekstova uhapšenih ili ubijenih novinara, koordinira ovim projektom u kome učestvuje i New York Times.
Muškarci optuženi za ubistvo – braća Georg i Alfred Degrigorio i Vincent Muskat koji nema nikakve veze sa premijerom Joosephom Muskatom – izjasnili su se da nisu krivi i u pritvoru su. Među optužbama koje je porodica žrtve prinjela istražiteljima je i podatak da je ministar ekonomije Kardona redovni gost jednog bara kao i dvojica osumnjičenih.
Kordona kaže da bar Ferdinands “prihvata goste iz svih slojeva, uključujući i političare”. Dodao je da se ne sjeća da je “razgovarao sa bilo kojim od ovih pojedinaca i da se definitivno nikada nije sreo sa njima”. Kaže i da nije bio intervjuiran u vezi sa ovim slučajem.
Osoba koja je upoznata sa istragom ali nema ovlašćenja da javno govori o njoj, potvrdila je da policija ne ispituje da li je ubistvo povezano sa novinarkinim izvještavanjem o političarima.
“Sada postoji osjećaj nekažnjivosti, kultura nekažnjavanja”, kaže Simon Busuttil, bivši lider opozicione Nacionalističke partije. “Zbog toga svi misle da se mogu izvući sa ubistvom”, rekao je on. “Možda čak i bukvalno.”
Daphnee Karuana Galizija posvetila se otkrivanju onoga što je doživljavala kao mrežu korupcije i to postovala na svom blogu Running Commentary. Njen post o Kardoni imao je 547.146 pregleda. Na Malti živi 460.000 ljudi. Ali Jefree Pullicino Orlando, bivši poslanik koji je i sam bio tema na njenom blogu, kaže da Laburistička partija, koja je osvojila izbore pošto je izvještavala o ofshore računima, ništa ne bi dobila njenom smrću.
Porodica je zabranila istražiteljima da pregledaju njen laptop. “Daphnee nikada ne bi predala svoj laptop”, rekla je njena sestra Corin Vela. “Ona je štitila svoje izvore. Znala je da bi svaka informacija koje bi se policija dokopala otišla pravo do onih ljudi u vladi koje je istraživala.”
(TBT, NYT)
