KOLUMNA
Dakle, dobra pobjeda za iranski režim – i ogromnu populaciju
mladih – a loša za Trumpov režim, koji bi radije za iranskog predsjednika
bivšeg ubicu tako da ga Amerikanci lakše mrze.
Piše: Robert Fisk, thebosniatimes.ba
Dakle, dobra pobjeda za iranski režim – i ogromnu populaciju
mladih – a loša za Trumpov režim, koji bi radije za iranskog predsjednika
bivšeg ubicu tako da ga Amerikanci lakše mrze. Možda se posljednji Rouhanijev
napad na suparničkog kandidata i njegove pristalice – „onog čije su glavne
odluke bile samo egzekucije i zatvaranja tokom 38 godina“ – isplatio. Ko bi među 40% iranske populacije koja je
mlađa od 25 godina želio glasati za Ebrahima Raisija čije su ruke dotakle
naredbe za pogubljenje do 8000 političkih zatvorenika 1988.?
Dakle, čovjek koji je sa SAD-om potpisao iranski nuklerani
sporazum, koji se borio (mora se priznati, često uzalud) da poženje ekonomske
prednosti nuklearnog „primirja“ sa Zapadom, koji je vjerovao u civilno društvo
ne puno drugačije od bivšeg predsjednika Mohameda Khatamija – koji ga je
podržavao na izborima – osvojio je 57% glasova, podržalo ga je 23½ od 41
miliona koji su glasali. Korumpiranim i svadljivim starcima iz Iranske
revolucionarne garde i „bazaarima“ i sirotinji sa sela – topovskom mesu Iransko-iračkog
rata, kao što često biva i na izborima – rečeno je da više ne pripadaju
budućnosti.
Ali kakav su kontrast ovi izbori velikom skupu diktatora i
nemilosrdnih autokrata koji su dočekali Donalda Trumpa u Riyadu – baš kada su
objavljeni rezultati iranskih izbora. Osim Libana i Tunisa i Pakistana, skoro
svaki muslimanski vođa okupljen u Saudijskoj Arabiji smatra demokratiju vicem
ili farsom – otud 96%-ne pobjede njihovih vođa – ili nebitnom. Oni su tamo kako
bi ohrabrili žeđ za ratom sunnitske Saudijske Arabije protiv šiitskog Irana i
njegovih saveznika. Upravo zato će Saudijci biti zaprepašteni što je
(relativno) razuman Iranac pobijedio na (relativno) slobodnim izborima koje se
ne bi usudio održati skoro ni jedan od 50 diktatora okupljenih na dočeku Trumpa
u Riyadu.
Naravno, tu su i oni koji pamte da su se egzekucije
provodile i za Rouhanijevog prethodnog predsjedavanja – iako ne u razmjerama
Golgote iz 1988. – i da su Rouhanijeve revolucionarne reference jasne: prije
Sadamove iračke invazije 1980., uspio je reorganizirati rasutu postrevolucijsku
vojsku Irana. Ali ako Raisi simbolizira represivnu prošlost, Rouhani je, iako
nesavršeno, oličenje budućnosti. Barem zasada.
Jer sve ovisi o njegovoj reakciji na ludilo Trumpovog režima
i njegovu spremnost da podrži sunnitsku ratnu mašineriju s više od 100
mlrd.dolara vrijednog oružja protiv Irana i njegovih saveznika i prijatelja.
Rouhani se mora moliti da odgovor Irana može biti politički. Iranci su veoma
političan narod i predsjedničke izbore shvataju veoma ozbiljno, iako je
dozvoljena utrka samo šestorici od 1600 potencijalnih kandidata.
Isto će biti kada Khamenei ode i kada se bude birao naredni
Vrhovni vođa. Ova ključna pozicija – u islamu bez presedana, sada smatrana
nedodirljivom – mogla bi pripasti ajatolahu Mahmoudu Hashemiju Shahroudiju,
čovjeku koji je, kao predsjednik suda, smanjio neke od najžešćih kazni u Iranu,
a da nije bi pravi reformator. Ali ovo je bila istina za starog Hashemija
Rafsanjanija, bivšeg predsjednika i Rišeljea Irana koji je početkom godine
preminuo. Niko u iranskoj politici ne može pričati o reformi i civilnom društvu
bez priznavanja revolucije i mučenika Iransko-iračkog rata 1980-88.
Nakon ovog rata, u stilu Prvog svjetskog, počele su masovne egzekucije.
Jedini uvaženi imam koji im se suprotstavio bio je ajatolah Ali Montazeri, čija
ga je hrabra i moralna odluka koštala vrhovnog vodstva. Ostatak svog života je
proveo u pravom kućnom pritvoru. Na njegovo mjesto je došao Khamenei. I među
nemilosrdnim muževima koji su iskazivali svoj „islamizam“ u prostoriji za
egzekucije, masakru zatvorenika koji je postao poznat kao „nacionalna
katastrofa“, Raisi nije mogao izbrisati svoje ime. Možda je jedina njegova
kompenzacija danas što mnoge sunnitske arapske vođe, koje su se okupile u
Riyadu da aplaudiraju američkom ludom predsjedniku, imaju skoro isto toliko
krvi na svojim rukama. Ali, oni su „izabrani“.
(TBT, Independent, Prevela Jasmina Drljević)
