Piše: Joseph Massad, thebosniatimes.ba
U protekloj godini došlo je do velikog prestrojavanja na Bliskom istoku. Prošlog avgusta, turska vlada Recepa Tayyipa Erdogana, koja se predstavljala kao glavni branilac palestinske antikolonijalne borbe u prethodnoj deceniji, obnovila je dugogodišnje prijateljstvo Turske s Izraelom. Nadalje je nastojala poboljšati odnose sa sirijskom i egipatskom vladom i počela se obračunavati sa sirijskim i egipatskim opozicionim grupama koje je podržavala tokom i nakon arapskih ustanaka 2011. i čijim je azilantima bila domaćin u Turskoj.
Hamas, koji je dobio veliku diplomatsku podršku Turske tokom protekle decenije, razumljivo je počeo da brine o zbližavanju Turske sa Izraelom, posebno kada je turska obaveštajna služba počela ograničavati aktivnosti grupe otpora.
U međuvremenu, tajni, ali otvoreni odnosi saudijske vlade s Izraelom i dalje podgrijavaju priču o mogućnosti uspostavljanja formalnih diplomatskih odnosa, ako se ispune određeni saudijski zahtjevi (uključujući američku nabavku nuklearne tehnologije Saudijcima i borbene avione F-35).
Arapske vlade koje su objavile rat sirijskoj vladi od 2011. godine također su obnovile odnose s Damaskom, počevši od Ujedinjenih Arapskih Emirata 2018., a završavajući sa Saudijskom Arabijom i cijelom Arapskom ligom u posljednjih nekoliko sedmica.
Nedavno je Kina posredovala u obnavljanju odnosa između Saudijske Arabije i Irana, nakon čega je uslijedilo odmrzavanje odnosa između Teherana i drugih arapskih zemalja lojalnih Saudijcima, uključujući Egipat i Jordan. Ovo su neke od istih zemalja koje su od 2004. pokrenule antišiitsku sektašku kampanju usmjerenu na Iran, Siriju, Irak i šiitske zajednice širom arapskog svijeta.
Čak je i američka nepopustljivost u nuklearnim pregovorima s Iranom okončana nastavkom razgovora između njih i ublažavanjem američkih sankcija. Izraelski lobisti u Washingtonu izrazili su zabrinutost da bi nešto od toga moglo ukazivati na slabljenje američke moći, iako nije jasno da je približavanje Iranu suprotno američkim interesima.
Neposredno prije nego što je prije nekoliko sedmica prisustvovao velikim svadbenim svečanostima jordanskog prijestolonasljednika kao zvanični gost palate, Robert Satloff, direktor Washingtonskog instituta za bliskoistočnu politiku, istraživačkog ogranka izraelskog lobija, pripremio je izvještaj za izrazio svoju zabrinutost, koja nije bila nužno vezana za saudijsko približavanje Iranu, već za ulogu Kine u njegovom posredovanju.
Satloff, dugogodišnji prijatelj jordanske kraljevske porodice, često dobiva ekskluzivne intervjue s njima. On nije kritizirao nedavno otopljavanje odnosa između Jordana i Irana i branio je raskošno svadbeno veselje od onih koji su ih opisali kao taktiku odvraćanja od nevolja kraljevstva.
Izraelska agresija
Veći dio ovog prestrojavanja odvija se u kontekstu sveopćeg rata koji je sadašnja izraelska vlada, koja je još više posvećena jevrejskoj nadmoći od svojih prethodnika, objavila palestinskom narodu.
Uz svakodnevne izraelske vojne napade na gradove i mjesta na Zapadnoj obali, redovne pogrome izraelskih jevrejskih kolonijalnih doseljenika nad civilnim palestinskim stanovništvom, tekuće izraelske napade na Gazu, da ne spominjemo tekuće napade na Siriju, kršenje libanskog zračnog prostora i prijetnjama Hezbolahu, nedavno prestrojavanje je zabrinjavajući razvoj za one koji se opiru izraelskom kolonijalizmu naseljenika i ekspanzionističkoj agresiji.
Zaista, posljednjih sedmica svjedočili smo nekim izuzetnim razvojem događaja u vezi s palestinskim grupama otpora. Saudijci su ugostili delegacije Palestinske uprave (PA) kao i Hamasa (čije su članove Saudijci bili pohapsili i pritvorili na tri godine, dabi ih oslobodili prije nekoliko mjeseci) na razgovore, dok su Egipćani pozvali dvije glavne palestinske grupe otpora, Hamas i Islamski džihad, za razgovore u Kairu.
Pregovori u Kairu imali su za cilj deeskalaciju palestinskog otpora suočenog s neprestanom izraelskom agresijom i posredovanje u “dugoročnom prekidu vatre” s Izraelom. Lideri Hamasa i Islamskog džihada također su nedavno posjetili Iran. Osim toga, Izrael i Egipat su razgovarali o tome da se PA dozvoli razvoj plinskih polja kod obala Gaze kao mogući poticaj palestinskom otporu.
U međuvremenu, jordanske vlasti su ove sedmice uhapsile četvoricu pripadnika Hamasa navodno optuženih za transport oružja Palestincima koji se opiru okupaciji (da li bi bili uhapšeni da su krijumčarili oružje u Ukrajinu, pitanje je?), dok su egipatske vlasti naredile delegacijama Hamasa kojima je bilo dozvoljeno da otputuju u inostranstvo na dva dana da se vrate odmah preko Egipta u Gazu, ili će im povratak biti trajno zabranjen.
U Libanu su na sceni pokušaji Zapada i Arapa da ekonomski slome zemlju kako bi prisilili Hezbolah da bude kooperativan, doživjeli su veliki neuspjeh. Međutim, za razliku od Hezbolaha, čija vojna i politička snaga daleko nadmašuje opkoljene i slabije palestinske grupe otpora u Gazi i na Zapadnoj obali, veliki pritisak na Palestince od strane arapskih režima nakolonjenih Izraelu daje rezultate.
Ipak, žestoki napori da se ekonomski slomi palestinski otpor u Gazi također su bili bezuspješni. Nakon više od 15 godina izraelske blokade, uz punu podršku Zapada i arapskih režima, otpor je samo postao jači i spremniji da iskoristi svoju snagu.
Oblik kooptacije?
Šta svi ovi događaji znače za antiizraelski otpor u Libanu i Palestini?
Može li nedavna normalizacija odnosa s Iranom i Sirijom – glavnim pobornicima antiizraelskih grupa otpora – biti oblik kooptacije koji će vjerovatno dovesti do smanjenja njihove podrške u korist političke i ekonomske reintegracije u regionu, što bi, zauzvrat, ublažilo pritisak na izraelske naseljeničke kolonije?
Postoje indicije da bi to mogao biti slučaj. Kao quid pro quo za obnavljanje odnosa, Sirijci su se, na primjer, suzdržali od kritiziranja normalizacije UAE 2020. i toplih odnosa s Izraelom. Da li bi Sirijci i Iranci učinili isto ako bi bili suočeni sa saudijsko-izraelskom normalizacijom?
Kako su sve zemlje koje se normaliziraju odnose sa Sirijom i Iranom već u dobrim odnosima sa Izraelom, može li jedan od glavnih ciljeva njihove reintegracije u regionu biti smanjenje podrške antiizraelskom otporu i maksimiziranje normalizacije sa jevrejskom naseljeničkom kolonijom?
Ova pitanja su u glavama mnogih pristalica otpora širom arapskog svijeta, što svjedoči nedavni forum u libanskim novinama za otpor otporu Al-Akhbar.
Državni interesi protiv antikolonijalne borbe
Revolucionari protiv feudalnog, kapitalističkog, kolonijalnog i imperijalističkog ugnjetavanja često su nalazili obnovljenu nadu u uspjeh svojih borbi kada su revolucije protiv sličnog ugnjetavanja trijumfirale negdje drugdje. Oni vide posvećenost novih revolucionarnih vlada solidarnosti sa potlačenima širom svijeta kao preteču dobrih vijesti.
Zaista, takve nade su historijski opravdane ogromnom količinom pomoći i podrške koju su revolucionarne države dale onima koji su na sličan način potlačeni drugde.
Sovjetski Savez je pružio takvu pomoć antikolonijalnim i antirasističkim borbama ubrzo nakon trijumfa Ruske revolucije 1917. godine, posebno preko Komunističke internacionale (Kominterne) i drugih solidarnih organizacija i obrazovnih institucija koje je osnovala.
Kineski revolucionari su također krenuli u pružanje slične podrške nakon trijumfa vlastite revolucije 1949., kao što su to učinili i Kubanci nakon njihove revolucije 1959. i Alžirci nakon njihovog oslobođenja 1962. Kubanska i alžirska podrška afričkim i palestinskim antikolonijalnim revolucionarima, osim toga onima u Americi, bila je i ostala stvar principa.
Međutim, ono što revolucionari koji su računali na takvu podršku nisu očekivali je da su nove revolucionarne države imale i druge obaveze, od kojih sve nisu nužno bile usklađene sa njihovim ciljevima.
Geopolitički interesi novih revolucionarnih država natjerali su Vladimira Lenjina, na primjer, da se 1920-ih udruži s turskim kemalistima i kineskim nacionalistima, a ne s komunistima bilo koje zemlje. Glavna podrška koju su Sovjeti davali antikolonijalnim grupama u Africi i Aziji 1920-ih i ranih 1930-ih protiv britanskog i francuskog kolonijalizma i Afroamerikancima protiv američkog aparthejda i rasizma dovela bi do neugodnog zaokreta za ove antikolonijaliste i antirasiste i njihovi saveznici ranih 1930-ih.
Kako se nacistička prijetnja pojačavala, Kominterna sa sjedištem u SSSR-u zagovarala je savez sa liberalima i socijaldemokratama u imperijalističkim evropskim zemljama kao dio “narodnog fronta” protiv nacista. To je navelo mnoge revolucionare da napuste Kominternu razočarani u sovjetsku podršku.
Mnogi, poput karipsko-afričkog aktiviste Georgea Padmorea, tvrdili su da su Britanija i Francuska te koje koloniziraju i tlače Afrikance, a ne Njemačka, a ipak su Sovjeti zahtijevali da antikolonijalisti udruže snage sa svojim kolonijalnim tlačiteljima protiv nacističke Njemačke, koja nije imala kolonije. (Nemačka je izgubila svoje kolonije nakon poraza u Prvom svjetskom ratu).
Što se tiče rasnog pitanja, afroamerički pisac Richard Wright usprotivio se pozivu prosovjetske Komunističke partije SAD-a Afroamerikancima da se bore u ratu bijelog čovjeka. Mnogi, poput Wrighta i Padmorea, okrenuli su se protiv Sovjeta i otišli ili su bili isključeni iz članstva u komunističkim partijama.
Sovjeti će obnoviti podršku antikolonijalistima nakon Drugog svjetskog rata, ali njihova podrška je uvijek bila podložna interesima sovjetske države, posebno sovjetskim odnosima sa SAD-om i tekućem hladnom ratu. Sovjetska podrška bi tekla kada bi se konfrontacija sa SAD povećala zbog američke podrške kolonijalnim i bijelim režimima suprematizma širom svijeta, a oslabila bi kada bi se konfrontacija smanjila, na nesreću antikolonijalista.
Revolucionarne energije
Ništa od toga ne znači da će Iran, glavni pobornik antiizraelskog otpora, biti lahko kooptiran sve većim približavanjem i ublažavanjem američkih i regionalnih sankcija zbog vlastitih državnih interesa. Ali iz geostrateškog ugla, podrška Irana bi se zaista mogla smanjiti ako bi se ponudile značajne nagrade u obliku ukidanja sankcija, oslobađanja zamrznutih sredstava i smanjenja američkih i izraelskih subverzivnih aktivnosti unutar Irana.
Sirija je još podložnija pritisku s obzirom na pustoš koju su u zemlji napravile grupe koje podržavaju i finansiraju iste zemlje koje sada sponzoriraju njenu reintegraciju.
Ova zabrinjavajuća dešavanja moraju biti na umu stratega antiizraelskih grupa otpora, posebno pošto su se izraelska agresija i naseljenički kolonijalizam nesrazmjerno povećali posljednjih mjeseci.
Međutim, jedna stvar koju sva ta prestrojavanja ne uzimaju u obzir je revolucionarna situacija na Zapadnoj obali, a odnedavno čak i na Golanskoj visoravni, da ne spominjemo tekuću revolucionarnu energiju u Gazi koja je rezultat intenziviranja izraelskog naseljeničkog kolonijalizma.
Hezbolah i palestinske oružane grupe otpora pokazali su svoju spremnost da se suprotstave Izraelu u nedavnim sukobima, bilo na Zapadnoj obali ili preko izraelsko-libanske granice.
Proslavljeni mladi egipatski vojnik, Mohamed Salah, koji je postao arapska ikona nakon što je poečtkom ovog mjeseca ubio trojicu I ranio dvojicu izraelskih vojnika dovoljno govori o stavovima arapske javnosti prema Izraelu, uprkos zvaničnoj normalizaciji njihovih vlada.
Adut antiizraelskih grupa otpora protiv aktuelnih prestrojavanja je upravo spremnost naroda da se suprotstavi ugnjetavanju koje im izraelska agresija i kolonizacija svakodnevno nanose.
Povećana izraelska agresija i spremnost da joj se odupre je upravo ono što ostaje van domašaja onih koji planiraju sva ova prestrojavanja kako bi zaštitili Izrael i njegove kolonijaliste.
(TBT, MEE)
