GLOBAL
Ključna ograničenja za iranski nuklearni
program uvedena prema međunarodnom sporazumu biće ublažena za nešto više od
deset godina, piše u tajnom dokumentu
FOTO: Rouhani (Reuters)
Time će se skratiti vrijeme potrebno
Teheranu da napravi atomsku bombu na šest mjeseci umjesto godinu dana koliko se
sada procjenjuje da je potrebno, pokazuje dokument u koji je imala uvid
agencija AP.
Taj dokument je jedini dio sporazuma
postignut prošle godine između Irana i šest svjetskih sila koji nije bio
dostupan javnosti. AP-u ga je dao diplomata koji je radio na iranskom
nuklearnom programu više od decenije, a autentičnost dokumenta potvrdio je
drugi diplomata.
Iako je taj dokument formalno odvojen od
sporazuma, on je zapravo integralni dio dogovora i odobrili su ga i Iran i šest
sila koje su pregovarale – SAD, Rusija, Kina, Velika Britanija, Francuska i Njemačka.
Raniji detalji sporazuma navode većinu ograničenja uvedenih za iranski
nuklearni program da bi se smanjila prijetnja da bi Teheran mogao da preusmjeri
svoje mirnodopske nuklearne aktivnosti u proizvodnju atomske bombe.
U objavljenom sporazumu ne daju se detalji
šta će se desiti s obogaćivanjem uranijuma, što se smatra najopasnijim za
nuklearnu aktivnost Irana, poslije prvih deset godina od primjene sporazuma.
Tajni dokument daje više detalja o tome. Prema njemu od januara 2027, odnosno
11 godina od primjene sporazuma, Iran može da počne da zamjenjuje svoje glavne
centrifuge sa hiljadama savremenih mašina. Centrifuge mogu da prave obogaćeni
uranijum od nivoa dovoljnog za gorivo za reaktore i ljekarska istraživanja do
mnogo viših nivoa za jezgra nuklearne bojne glave.
Za 11 do 13 godina Iran može da postavi
centrifuge koje su do pet puta efikasnije od 5.060 mašina koje sada ima i čija
upotreba je sada ograničena, pokazuje taj dokument.
Novih mašina će biti manje po broju nego
što ih je sada, između 2.500 i 3.500, zavisno od efikasnosti. Ali pošto su
efikasnije Iran će moći da obogaćuje uranijum duplo brže nego sada, proizilazi
iz dokumenta.
SAD navode da je nuklearni sporazum s
Iranom napravljen tako da osigura da je Iranu potrebno najmanje 12 mjeseci da
napravi dovoljno obogaćenog uranijuma s kojim može da se pravi oružje. Ako se
udvostruči brzina obogaćivanja uranijuma to vrijeme će biti smanjeno na šest
mjeseci, ili čak manje ako je efikasnost više nego duplo veća, navodi agencija
AP.
Jedan američki zvaničnik je rekao međutim
da će punih 15 godina ostati limit za količinu obogaćenog uranijuma koju Iran
može da skladišti na 300 kilograma i biće mu ograničen stepen obogaćenja
uranijuma na nivo ispod potrebnog za nuklearno oružje. Iran insistira da ga ne
interesuje nuklearno oružje i da sprovođenje sporazuma pažljivo prati
Međunarodna atomska agencija (IAEA). Agencija je navela da se Teheran uglavnom
držao svojih obaveza od kad je počelo sprovođenje sporazuma.
(The Bosnia Times, Beta)
