MARKER
Na današnji dan,
5. maja 1818. godine, rođen je Karl Marks, tvorac “Komunističkog
manifesta”
FOTO: Marks
(Wikipedija)
“Ne osjećam
nikakvo žaljenje. Kad zatvorim oči, jako čvrsto, vidim tvoje nasmijane oči… O,
Karl… Tako sam sretna… Svaki sretan sat iznova proživljavam…” Tako je
Dženi von Westfalen pisala Karlu Marksu nakon što su prvi put spavali. U tom
trenutku još nisu bili oženjeni.
Karl Marks,
njemački filozof, sociolog, ekonomski historičar, novinar i revolucionar, otac
“Komunističkog manifesta” i “Kapitala”, čovjek čiji je um
bio “tvrd poput dijamanta”, također je volio i ples, luksuz i
tračeve, a podjednako je oduševljavao i žene i muškarce.
Meri Gabrijel u
knjizi “Ljubav i Kapital: Karl i Dženi Marks i rođenje revolucije”,
piše o privatnoj strani čovjeka koji je najavljivao smrt kapitalizma. Dženi, s
kojom se vjenčao 1843. godine, bila je prelijepa aristokratkinja, najpoželjnija
žena u njemačkom Triru, i s toliko dobrim vezama da je njen brat postao pruski
ministar unutrašnjih poslova, iako je njen suprug planirao pad reakcionarskih
evropskih kraljevina.
Iako im je brak,
po onome što je Meri Gabrijel otkrila, bio sretan i strastven, pratile su ih mnoge
nevolje – smrt djece, siromaštvo i Marksove ljubavne afere. Par je imao sedmero
djece, ali ih je samo troje doživjelo odraslo doba, dijelom i stoga što su u
Londonu živjeli u doista oskudnim životnim uslovima. Glasine su govorile da je
Marks dobio i još jednog sina, iz veze sa ženom koja im je održavala
domaćinstvo, Helen Demut.
Veza koja mu je
svakako najviše obilježila život bila je ona neseksualna, s Fridrihom Engelsom,
bogatim, promiskuitetnim bonvivanom, koji je Marksu isplaćivao novac iz profita
svojih kapitalističkih fabrika.
“Njegove
plave oči svjetlucale su na svaku ideju avanture – bila ona revolucionarna ili,
još bolje, seksualna”, opisuje ga Gabrijel u knjizi. Autorka opisuje i
epizodu u kojoj je ljevičar Mouzes Hes optužio Engelsa da je silovao svoju
ljubavnicu Sibil, a koju je Engels s gnušanjem odbacio, prenosi The New York
Times.
Dženin život nije
bio jednostavan – između Marksovih ljubavnica i posla.
“Dok je ona
s porodicom moljakala pomoć, on je bio s Lenčen u Din Stritu”, piše Gabrijel.
Lenčen je bio nadimak Helene Demut koja je Marksu, potvrđuje Gabrijel, rodila
sina Fredija, ali Engels se pretvarao da je otac dječaka. Fredi je postao jedna
od velikih tajni Marksovog života, a navodno je i sam Staljin naredio da se taj
podatak zakopa duboko u arhive.
Najpotresniji dio
knjige je opis smrti četvero Marksove zakonite djece. Dženi Kerolajn
(1844-1883), Dženi Laura (1845-1911) i Dženi Julija Elenor (1855-1898)
doživjele su odraslo doba. Edgar je umro s osam godina, Henri Edvard Gaj kojeg
su zvali Gvido umro je nakon samo godinu dana života, Dženi Evelin Frensis,
odnosno Franciska, također, a sedmo dijete je umrlo prije nego što su mu uopšte
dali ime. Kad je umrla Franciska Marksovi su bili toliko siromašni da nisu
imali ni za sahranu.
“Naše troje
žive djece leži pored nas, i svi plačemo za malenim anđelom čije beživotno
tijelo leži u susjednoj sobi”, zapisala je Dženi. Kad mu je umro sin,
Marks je rekao Engelsu: “Već sam iskusio lošu sreću, ali tek sad znam šta
znači biti nesretan. Potpuno sam slomljen”.
Kada je Dženi
umrla 1881., a Marks 1883. godine, njihova preživjela deca, Tasi i Laura, kao i
njihovi supružnici, postali su vođe pokreta, a Engels im je ostavio 4,8 miliona
dolara nasljedstva. Ipak, obje Marksove kćerke su se ubile: Tasi 1897. godine,
izluđena neosjetljivim partnerom; Laura 1911. godine, sklopivši smrtni pakt sa
vlastitim suprugom.
Ironija sudbine
jeste da je jedino Marksovo dijete, koje je dočekalo pad carske Rusije i uspon
boljševika, bio Karlov nezakoniti sin, Fredi.
(The Bosnia
Times, Newsweek)
