Na početku pandemije, kada je na hiljade američkih vojnika učestvovalo u NATO manevrima u Njemačkoj, Atila Hildman je na Youtubeu tražio da vidi o čemu se radi. Nabasao je na klipove koje su postavili njemački pratioci QAnona.
Njihova verzija zvuči ovako: nije to bila nikakva NATO vježba. Radilo se o tajnoj operaciji predsjednika Donalda Trumpa da oslobodi Njemačku od vladavine kancelarke Angele Merkel – i radovali su se tom scenariju.
“Pokret Q je naveo da je to vojska koja će osloboditi njemački narod od Merkelove”, kaže Hildman, koji je inače poznati vegetarijanski kuhar u Njemačkoj. “Nadam se da Q stvarno postoji.”
U Sjedinjenim Državama, QAnon je prešao put od minorne internet supkulture do masovnog pokreta koji je došao do mainstreama. Pandemija je dala novu snagu teorijama zavjere, a QAnon je metastazirao u Evropi.
Grupe su se pojavile u Holandiji i na Balkanu. U Britaniji, protesti koje je organizirao QAnon, sve pod barjakom “Save Our Children”, održani su u više od dvadeset gradova. Bilo je više žena i manje desničara na ovim skupovima.
Čini se, ipak, da su u Njemačkoj uspjeli prikupiti najviše pristalica – procjenjuje se da ih je čak oko 200.000 – u svim zemljama van engleskog govornog područja. Privlače ljude na Youtubeu, Facebooku i Telegramu. Ljudi mašu Q zastavama tokom protesta protiv mjera za suzbijanje koronavirusa.
Desničarski aktivisti su se prvi nakačili na pandemiju, pa je QAnon postao potpuno novi politički element sa kojim moraju računati vlasti, već zabrinute zbog ekstremističkih mreža.
“Oni se preklapaju”, kaže Jozef Holnburger, naučnik koji je pratio širenje QAnona u Njemačkoj. “Upravo su desničarski influenseri i već etablirane grupe prve agresivno reklamirale QAnon.”
Sa 80.000 pratilaca na Telegramu, Hildman je postao jedan od najvećih prenosnika stavova QAnona u Njemačkoj. On je redovan na svim protestima oko koronavirusa, koji su tokom ljeta privukli više od 40.000 ljudi u Berlinu. Oni smatraju da je pandemija izmišljena, i da su to učinili pripadnici “duboke države”, koje žele da nam oduzmu slobode.
QAnon je nastao u Sjedinjenim Državama 2017, kada se na internetu pojavio jedan anonimni post, čoveka koji je tvrdio da ima pristup vrhu američke sigurnosti – oznaka Q – i počeo je slati kriptične poruke na forumu 4Chan. Globalne elite kidnapiraju djecu i drže ih u podzemnim zatvorima, ne bi li crpli iz njihove krvi tečnost koja će im produžiti život, govorio je Q. Historičari i eksperti za desničarski ekstremizam kažu da u QAnonu ima eha evropskog antisemitizma iz nekih ranijih stoljeća.
“Ideja o globalnoj zavjeri elita je duboko antisemitska”, kaže Miro Ditrih, ekspert za ekstremizam u berlinskoj Fondaciji Amadeu Antonio.
Katalizator za širenje QAnona bila je NATO vježba “Defender-Europe 2020”, objašnjava Holnburger.
Kada je ove godine njen obim smanjen zbog koronavirusa, pratioci QAnona naveli su da je Merkelova iskoristila narativ o “lažnoj pandemiji” da sruši tajni plan za oslobođenje Njemačke.
Potom je jedan desničarski pokret, poznat kao Rajhsbirger, počeo dijeliti postove QAnona. Posebno one u kojima se tvrdilo da će vojska Donalda Trumpa restaurirati njemački Rajh.
Njemački federalni obaveštajci kažu da “takve teorije zavjere mogu postati opasne kada se legitimizira, pod plaštom prijetnje od ‘duboke države’ nasilje protiv političara ili protiv Jevreja”.
Najveći rizik je, kažu, kada obećani spas izostane.
“Q uvek kaže: ‘Vjeruj u plan. Morate biti strpljivi. Trumpovi ljudi će se pobrinuti za sve'”, kaže Holnburger. “Ako Trump ne izvrši invaziju na Njemačku, neki bi mogli kazati: ‘Hajde da preuzmemo stvari u svoje ruke.'”
(TBT, NYT)
