KOLUMNA
Ali, ne dajte se zavarati. Bijeli i evropski populistički
nacionalizam oduvijek je dio moderne zapadnjačke političke misli
Piše: Donald Collins, thebosniatimes.ba
Od ideja kolumniste New York Timesa Davida Brooksa do
zastupnika Stevea Kinga i njegovih ideja prisutan je sve intenzivniji osjećaj
među mnogima da su zapadnjačke vrijednosti, pa čak i zapadna civilizacija, u
smrtnoj opasnosti. Takozvani islamski teroristi krajnja su prijetnja.
Ali, prijetnju predstavlja i obrazovanje u kojem se svaki
aspekt zapadne civilizacije tretira kao svetinja. Arapski muslimani, useljenici
iz Latinske Amerike i afrički migranti služe kao marionete za ekonomske
nesigurnosti i rasne brige koje potječu od globalizacije i finansijske krize iz
2008–2009. Te nesigurnosti objašnjavaju zabrinutost zbog mogućeg pada zapadne
civilizacije pred antizapadnjačkim učenjima i demografskim promjenama u SAD-u i
Evropi.
Sve je ovo dio veće teme, opsesije Zapada da sebe doživljava
vrhuncem svega što je čovječanstvo postiglo. Ali, ne dajte se zavarati. Bijeli
i evropski populistički nacionalizam oduvijek je dio moderne zapadnjačke
političke misli. Sada kad je Velika Britanija izglasala izlazak iz EU-a, a
Donald Trump pobijedio na izborima 2016, ove rubne grupe, zagovornici
dominantne rase, postali su potpuni mainstream, kao što su bili 1930-ih.
Civilizacijski problemi
Brooks je prošlog mjeseca u svojoj kolumni “Kriza
zapadne civilizacije” napisao: “Još prije nekoliko decenija mnogi su
ljudi, posebno na univerzitetima, izgubili vjeru u narativ zapadne
civilizacije… Sada mnoge studente, ako na njega naiđu, uče da je zapadna
civilizacija historija ugnjetavanja.”
King je u martu objavio na Twitteru: “Wilders shvata da
su kultura i demografija naša sudbina. Mi ne možemo oporaviti svoju
civilizaciju tuđim bebama.” Brooksova kolumna loš je odgovor na uspon
moćnika u geopolitici, uključujući predsjednika Donalda Trumpa, Vladimira
Putina u Rusiji i Recepa Tayyipa Erdogana u Turskoj, te na mogućnost uspona
drugih, kao što je Marine Le Pen u Francuskoj.
Kingova zločesta objava na Twitteru bila je indirektni
odgovor holandskom političaru desničaru Geertu Wildersu, koji je više puta
pozvao na “deislamizaciju” Holandije, uključujući zaustavljanje
muslimanske imigracije, zabranu Kur'ana i zatvaranje svih džamija. I Brooks i
King smatraju da su SAD i Zapad pod opsadom nezapadnjačkih vrijednosti i
demografskih promjena koje će umanjiti evropsku ili zapravo bjelačku dominaciju
u SAD-u i Evropi.
Amerikanci su posebno opsjednuti idejom da je SAD broj
jedan, kao i stalnim isticanjem američkog značaja i patriotizma. Ali to je
suprotno od onoga što Brooks vjeruje u vezi s učenjem o zapadnoj civilizaciji
na nivou srednje škole i koledža, gdje su profesori umanjili veličinu i značaj
Zapada. Ovi predmeti, ako ništa drugo, jačaju stereotip da je Zapad suštinski
dobar za svijet.
Prvi put predavao sam historiju svijeta na Univerzitetu
Carnegie Mellon 1994, a profesor za koga sam radio bio je Peter Stearns. On je
zajedno sa Jerryjem Bentleyem i Herbertom Zieglerom uveo historiju svijeta kao
predmet u brojne srednje škole i koledže u SAD-u 1980-ih. Tokom tog perioda
barem pitanje snažnih zapadnjačkih predrasuda ostalo je veliko pitanje među
edukatorima. U dijelu koji sam ja predavao zadržali smo se jednu sedmicu na
klasičnoj Indiji i Kini (približno period između 500. p. n. e. i 500. n. e.)
diskutirajući o ulozi žena u patrijarhalnim društvima. Nakon diskusije o
hinduističkoj poeziji jedan od mojih studenata napisao je u eseju:
“Kineskinje su se opirale patrijarhatu, ali Indijke su bile
stidljive.”
Prozapadnjačka pristranost
Ovo je bio tipični primjer onoga što sam počeo nazivati
“svjetskim stereotipima” – brzim, prljavim i evrocentričnim načinima
na koje nastavnici u srednjoj školi i profesori na koledžima predaju historiju
svijeta. To je ideja da je zapadna civilizacija automatski bolja i da se
“nezapadnjački drugi” mogu lijepo uklopiti u postojeće stereotipe. To
znači da predmeti kao što je historija svijeta često služe kao alati koji reproduciraju
snažnu prozapadnjačku pristranost i jačaju rasne, etničke, vjerske i rodne
predrasude.
U proteklih nekoliko godina priličan broj školskih okruga
opirao se čak i malim izmjenama u planu i programu za predmet
“Historija” u kojima se razmatrala ideja o zapadnoj civilizaciji kao
nečemu drugom osim pozitivne sile za svijet.
Opirali su se i u Okrugu Jefferson, gdje je u školskom
odboru u Coloradu jedan član odbora insistirao da novi napredni plan i program
za američku historiju treba “predstaviti samo pozitivne aspekte SAD-a i
njegovog naslijeđa”. Jedan školski odbor iz Texasa također se našao u ovoj
debati. Oni su predložili udžbenik koji sugerira da su Amerikanci meksičkog
porijekla “usvojili revolucionarni narativ koji se protivio zapadnoj
civilizaciji i da su željeli uništiti ovo društvo”. U Tennesseeju je odbor
jedne državne škole izazvao negodovanje u septembru 2016. kada je islamsku
historiju i kulturu izbacio iz svog plana i programa društvenih nauka za sedmi
razred zbog straha od vjerske “indoktrinacije”.
Nema ništa loše u učenju o historiji zapadne civilizacije.
Problem je u tome što milioni ljudi žele da svijet vidi zapadnu civilizaciju
kao neprikosnovenu. Problem je što zapadna civilizacija ne bi postojala bez
značajnih doprinosa raznih naroda i drugih civilizacija iz cijelog svijeta.
Problem je i u tome što je i zapadna civilizacija nanijela dosta štete svijetu.
Ropstvo, globalni rat i klimatske promjene u jednakoj su mjeri naslijeđe
zapadne civilizacije i SAD-a kao što su to industrijalizacija, feminizam i
parlamentarne demokratije.
Bijeli Amerikanci i Evropljani trebali bi razumjeti
cjelokupnu sliku zapadne civilizacije. Bjelja historija i veći broj evropskih
beba definitivno neće Ameriku i Zapad ponovo učiniti velikima.
(TBT, Al Jazeera)
