TEMELJ AFRIČKE DUHOVNOSTI Historija zadivljujuće Ez-Zaytuna džamije

07.09.2017. u 02:51

CIVILIZACIJA

Za džamiju je poznato da je dom Al-Zaytune, jednog od prvih i najvećih univerziteta u historiji islama na kojem su kroz više od hiljadu godina diplomirali mnogi muslimanski učenjaci.

FOTO: (Wikipedia)

Džamija je najstarija u prijestolnici Tunisa, prostire se na površini od 5.000 kvadratnih metara i ima devet ulaza. Tu je i 160 autentičnih stubova iz ruševina drevne Kartage. Za džamiju je poznato da je dom Al-Zaytune, jednog od prvih i najvećih univerziteta u historiji islama na kojem su kroz više od hiljadu godina diplomirali mnogi muslimanski učenjaci. Od Ibn'Arafe, jednog od najvećih islamskih učenjaka, Imama Mazirija, velikog tradicionaliste i pravnika do čuvenog tuniškog pjesnika Aboul-Qacema Echebbija i brojnih drugih – svi su se tamo obrazovali.

HISTORIJA

Ez-Zaytuna je bila druga džamija izgrađena u Africi i regiji Magreba nakon džamije Uqba u Kairouanu. Tačan datum izgradnje različito se navodi u više izvora. Ibn Khaldun i El-Bakri pisali su da je 116. hidžretske godine (731 g.n.e.) izgradio Ubayd Allah ibn al-Habhab. Drugi izvor navodi da je Umayyad Hisham ibn Abd al-Malik naredio izgradnju; međutim, Ahmed In Abu Diyaf i Ibn Abi Dinar naređenje su pripisali Hasanu ibn al-Nu'manu koji je predvodio osvajanje Tunisa i Kartage.

Većina naučnika složila se da treća mogućnost ima najjače dokaze, jer je malo vjerovatno da je grad Tunis dugo vremena bio bez džamije nakon osvajanja 79. hidžretske godine. Prema tome, najbliži datum je 84 h.g. (703. g.n.e.), a El-Habhab je u stvari proširio džamiju i unaprijedio njezinu arhitekturu.

Muslimanski osvajač Hasan ibn al-Nu'man u njoj je obavljao molitvu.

Skoro dva vijeka (1812-2011.) većina velikih imama džamije Zitouna bili su iz porodica Cherif i Mohsen, a među njima i AbdelKebir Cherif, Ahmed Cherif, Mohamed Cherif, Hamda Cherif, Hassan Cherif, Mahmoud Mohsen, Mohamed Mohsen i Mostafa Mohsen.

Porodice Cherif i Mohsen su dio aristokracije "Tunižana" Kartage i potomci su poslanika Muhammeda s.a.v.s.; porodice predstavljaju dinastiju vjerskih učenjaka, šejhova, imama i zemljoposjednika.

Ove porodice je osnovao predak koji je stigao u Tunis prije 14.v. Potomci šejha Mohsena Cherifa odvojili su porodice Mohsen i Cherif.

FOTO:(Wikipedia)

OBRAZOVANJE I UNIVERZITET

Vjekovima je Qirwan bio centar učenja i intelektualnih ambicija u Tunisu i sjevernoj Africi općenito. Od 13. vijeka, Tunis postaje glavni grad Ifriqiye pod vladavinom Almohada i Hafsida. Ova promjena moći pomogla je da al-Zaytuna napreduje i postane jedan od glavnih centara islamskog učenja, a Ibn Khaldun, sociolog i historičar bio je jedan od njezinih učenika. Slavni univerzitet privlačio je studente i ljude željne znanja iz svih dijelova tada znanog svijeta.

Uz teologiju, uglavnom Kur'an, na univerzitetu se izučavala nauka o pravu, historija, jezik, znanost i medicina. Kad su u pitanju knjige i biblioteke, biblioteke Ez-Zaytune bile su najbogatije među sjevernoafričkim univerzitetima. Sadržavale su nekoliko zbirki od desetina hiljada knjiga. Jedna od njezinih biblioteka, El-Abdaliyah, čuvala je veliku kolekciju rijetkih i jedinstvenih rukopisa koji su obuhvatali skoro sve oblasti i nauke, uključujući jezik, logiku, dokumentiranje, pravila istraživanja, kozmologiju, aritmetiku, geometriju, minerale, stručnu obuku itd.

ARHITEKTURA

Ez-Zaytuna džamija je pratila dizajn i arhitekturu prethodnih džamija, uglavnom džamije Uqba, i bila je inspiracija za kasnije džamije poput Velike džamije u Kordobi.

U dvorište su može ući na devet bočnih kapija, u obliku je pravougaonika i okružen je galerijama na stubovima sagrađenim od mermera, granita ili porfira i dopremljenih iz drevnih znamenitosti (prvenstveno Kartage), kao i oni u prostoru nza obavljanje molitve. Četvrtasti minaret izdiže se iz sjeverozapadnog ugla dvorišta.

Izgrađen 1894., minaret je visok 43 metra i dekoriran je poput Almohadovog minareta džamije Kasbah sa svojim krečnjačkim ornamentima na podlozi od pješčenjaka.

Predsjednici Bourguiba i Ben Ali izvršili su značajne radove na restauraciji i obnovi, posebno tokom 1960-ih i 1990-ih. Kupolu su dodali Ziridi oko 991.

(TBT, W.B., Prijevod Jasmina Drljević)