U ČEMU JE TAJNA MACRONOVIH POBJEDA Aghion: Uklanjanje stare podjele u francuskoj politici na desnicu i ljevicu

20.06.2017. u 13:18

ANALITIKA

Sve ovo ukazuje da će se Macron iz drugog kruga parlamentarnih izbora iznjedriti sa snažnom većinom koja mu je potrebna da bi samouvjereno počeo program za preobražaj Francuske

Piše: Philippe Agihon i Benedict Berne, thebosniatimes.ba

Revolucija jednog čoveka Emmanuela Macrona u Francuskoj i evropskoj politici nastavlja se ovog vikenda, pošto će za ostvarenje svog ideala na raspolaganju imati i ogromnu parlamentarnu većinu ako se održe rezultati iz prvog kruga parlamentarnih izbora u Francuskoj.

A izgleda da za takav ishod postoji velika vjerovatnoća.

Uklanjanje stare podjele u francuskoj politici na desnicu i ljevicu ujedinjavanjem "reformatora" desnice, ljevice i centra bio je izazov koji je Macron sebi postavio kada je u aprilu 2016. osnovao pokret "En Marche" u okviru svojih težnji ka funkciji predsjednika Francuske. Rezultati prvog kruga izbora za Nacionalnu skupštinu najjasniji su pokazatelj koliko je Macron uspješan u preoblikovanju francuske politike.

Podrška za dvije glavne tradicionalne partije u Francuskoj, za desničarske Republikance (koji su osvojili 21,6 odsto glasova u prvom krugu) i za Socijalističku partiju (samo 9,5 odsto) pala je na nivoe bez presedana u historiji Pete Francuske Republike. A podrška za ekstremno desničarski Nacionalni front, čiju je liderku Marinu le Pen porazio Macron na predsjedničkim izborima, pala je na samo 13,2 odsto u prvom krugu.

Ako se sutra u drugom kruga glasanja potvrde prognoze, Macronova nova centristička partija Republika u pokretu (LREM) bi mogla da na kraju završi sa između 400 i 445 od ukupno 577 poslaničkih mjesta u Nacionalnoj skupštini.

Kako partija koja je osvojila 32,3 odsto glasova u prvom krugu može da odnese tako ubjedljivu pobjedu u drugom?

Objašnjenje je da samo kandidati koji su u prvom krugu osvojili više od 12,5 odsto glasova registrovanih birača mogu da učestvuju u drugom krugu. Niska izlaznost (manje od 50 odsto) u prvom krugu znači da najviše dva kandidata mogu da dobace do drugog kruga u kojem će pobijediti kandidat s najvećim brojem glasova.

To znači da će se u drugom krugu u gotovo svim okruzima voditi duel između Macronovog LREM i još jedne partije. Tamo gdje je ta druga partija desničarska ljevičarske partije i birači će podržati Macrona. Tamo gdje je ta druga partija ljevičarska, desničarske partije i birači su ti koji će podržati Macrona. U ovogodišnjem glasanju postoje značajna odstupanja od

prethodnih izbora za Nacionalnu skupštinu u nekoliko drugih ključnih aspekata, pored iskazane podrške za Macronovu novu političku grupaciju.

Prvo, povuklo se više od trećine aktuelnih poslanika. Njihovo povlačenje otvorilo je vrata novoj generaciji političara, pri čemu značajan broj, naročito na listi Macronove partije, dolazi iz civilnog društva, a ne s drugih pozicija u javnom sektoru.

Drugo, historijski ogromna većina poslaničkih mandata za koje su najveći izgledi da će osvojiti LREM zahvaljujući niskoj izlaznosti i pragu od 12,5 odsto za prolazak u drugi krug glasanja znači da se pomalja jedan novi i znatno drugačiji politički pejzaž u Francuskoj. Francuska politika se sada kristališe oko jakog centra, dok dvije partije lijevog i desnog političkog spektra koje su tradicionalno činile i Vladu i glavnu opoziciju bačene su u zapećak.

Socijalisti i partije desnice, sada grupisane u Republikancima, decenijama nisu uspijevali da donesu ekonomske reforme, a samim tim i ekonomski rast, što je Francuskoj očajnički potrebno. Za većinu Francuza tradicionalne partije su počele da simbolizuju manjak transparentnosti, hronično neetičko ponašanje i stavljanje akcenta na unutrašnje partijske sukobe nauštrb nacionalnih interesa. Sada nailaze na grubo odbijanje francuskih birača.

Treće, rekonstrukcija francuskog političkog pejzaža prevazilazi granice radikalnih promjena koje će najvjerovatnije nastupiti u raspodjeli poslaničkih mjesta u Nacionalnoj skupštini do kojih će doći čim se završi drugi krug glasanja. Neki budući poslanici iz dvije tradicionalne partije, kao i iz drugih, će se gotovo sigurno direktno usprotiviti liderima sopstvene stranke da bi glasali za Macronove planirane reforme. Zapravo, više od 30 članova Nacionalne skupštine iz stranke Republikanci, kao i izvjesni broj ključnih aktera iz redova socijalista, već su objelodanili da će podržavati Macronov program reformi.

Sve ovo ukazuje da će se Macron iz drugog kruga parlamentarnih izbora iznjedriti sa snažnom većinom koja mu je potrebna da bi samouvjereno počeo program za preobražaj Francuske. A program koji on ima na umu nudi održivu priliku, najbolju u novijoj historiji, za reformu francuske ekonomije na načine koji će osnažiti rast vođen inovacijom, istovremeno nudeći francuskim građanima bolju socijalnu zaštitu i obrazovanje.

Macron je nestrpljiv da počne s realizacijom te agende. Prve dvije velike reforme koje će njegova vlada težiti da sprovede obuhvataju unapređenje tržišta rada i pooštravanje pravila o etici u javnom sektoru. Ali one će biti samo početak najdinamičnijeg programa reformi koje je Francuska imala od kada je Charles de Gaulle bio u Jelisejskoj palati.


/ Philippe Agihon je profesor ekonomije na Univerzitetu Harvard, na Koledžu de France i u Londonskoj školi ekonomije. Benedict Berne je predavač na Fakultetu političkih nauka u Parizu, predsjedavajuća Branilaca građanskih prava i saradnica na harvardskom Davis centru za ruske i euroazijske studije./

(TBT, Project Syndicate)