PREDMET SPORA IZMEĐU TURSKE I NJEMAČKE: Pet činjenica o strateški važnoj vojnoj bazi Incirlik

20.05.2017. u 17:14

GEOPOLITIKA

Turska vojna baza Incirlik ima dugu historiju: od uporišta protiv sovjetske ekspanzije, do baze za borbu protiv tzv. „Islamske države, a sada je predmet spora između Turske i Njemačke

FOTO: (Reuters)
Incirlik strateški punkt za Njemačke vojne operacije u okviru NATO, a u borbi protiv tzv. „Islamske države“. U toj vojnoj bazi trenutno se nalazi oko 250 njemačkih vojnika. Međutim, u međuvremenu je ona postala i predmet spora između Ankare i Berlina. SLijedi nekoliko činjenica o važnosti Incirlika i o razlozima za bilateralnu svađu.

Zašto je Incirlik važan?
Incirlik je 1955. godine za vrijeme Hladnog rata uz američku pomoć postao najvažnija baza na jugoistočnom krilu NATO-a. Više od 60 godina ona je služila za odbranu od moguće sovjetske i kasnije ruske ekspanzije. Ispostavila se i kao važna tokom raznih kriza na Bliskom istoku. Kada se Turska 2014. godine priključila Anti-ID-koaliciji, Ankara je Incirlik ponudila kao bazu za vojne operacije protiv „Islamske države“ koja je tada pod svojom kontrolom držala velike dijelove Sirije i Iraka. Incirlik je na strateški povoljnom mjestu – geografski je blizu zemljama u kojima djeluje ID.

U januaru ove godine, Turska i Njemačka sklopile su sporazum po kome je Njemačkoj dozvoljeno da u tu bazu premjesti više izviđačkih aviona iz Hamburga, kako bi učestvovali u misijama protiv ID. Ti avioni, inače, nisu uključeni u direktne borbene operacije.

Oružani sistemi u Incirliku
U Incirliku dominira 39. vazduhoplovna jedinica SAD. Pored aviona tipa A-10 koji iz vazduha pružaju podršku kopnenim trupama, američko vazduhoplovstvo stacioniralo je u toj turskoj vojnoj bazi i avione tipa F-15 i F16, a povremeno su se tamo nalazili i izviđački avioni tipa Avax, kao i sistemi sa raketama zemlja-vazduh. Navodno se u Incirliku nalaze i nuklearne bojne glave: iako to američki, turski ili predstavnici NATO nikad nisu potvrdili, prema navodima Saveza američkih naučnika (FAS), u skladištima u Incirliku još od Hladnog rata nalazi se 50 atomskih bombi tipa B61.

Koje države djeluju iz Incirlika?
Osim Turske, Sjedinjene Američke Države sa oko 1.500 pripadnika vojske tamo imaju najveći kontingent. Po jačini i veličini trupa prati ih Velika Britanija. Njemačka tamo ima 260 vojnika koji djeluju u okviru vazduhoplovnih snaga. Holandija, Španija, Danska, Češka, kao i Saudijska Arabija i Katar koje nisu članice NATO-a, takođe imaju svoje vojnike u Incirliku u okviru borbe protiv ID.

Zašto je Incirlik postao problem?
Saveznice Njemačka i Turska imaju bliske odnose već decenijama, i to ne samo zbog toga što su članice NATO-a još od pedesetih godina, već i zbog njihovih bliskih ekonomskih i društvenih veza. Aktuelne napetosti oko Incirlika, deo su šireg političkog sukoba koji je u toku prošle godine postajao sve izraženiji.
Turska 2016. nije dozvolila poslanicima Bundestaga da posete vojnu bazu Incirlik nakon što je Njemački parlament usvojio rezoluciju u kojoj se masakr Osmanskog carstva nad Armenima iz 1915. i 1916. godine naziva genocidom. Ankara je kasnije povukla tu odluku i dozvolila poslanicima pristup vojnoj bazi. Ali u maju ove godine, Turska je poslanicima Bundestaga ponovno zabranila pristup bazi, zato što je Njemačka dodijelila azil turskim oficirima koje Ankara optužuje da su učestvovali u pokušaju puča u julu 2016, a koji je imao za cilj da se svrgne predsjednik Recep Tayip Erdogan.
Na tu odluku reagovala je i njemačka kancelarka rekavši da se vlada u Berlinu trudi da dođe do zajedničkog rješenja s turskom vladom. Angela Merkel je dodala da Njemačka vlada provjerava i mogućnost da njemačke vojnike koji učestvuju u borbi protiv ID stacionira u neke druge baze. Kao jedna od alternativa spominje se i Jordan.

Opcije Njemačke za premještanje trupa
Njemačke jedinice trenutno stacionirane u Incirliku dio su izviđačke misije, a imaju i dodatni zadatak da snabdijevaju avione gorivom. Osim toga, Nijemci učestvuju u koordinaciji i logistici NATO jedinica. Nejasno je u kojoj mjeri bi se premještanje njemačkih trupa odrazilo na anti-ID-misiju, kao i na dalju saradnju Njemačke i Turske kao NATO-partnera.
Pored Jordana, kao alternativne zemlje za stacioniranje njemačkih vojnika navode se i Kipar i Kuvajt. Jordan i Kuvajt inače nisu članice NATO-a, ali te zemlje ipak, kao partneri zapadnog saveza, učestvuju u borbi protiv ID. To ih ujedno kvalificira i kao moguće nove lokacije za jedinice Bundeswehra.


(TBT, DW)