NAJNOVIJI IZVJEŠTAJ O SLOBODI MISLI: Stanje vjerskih sloboda u regionu (MAPA)

11.05.2017. u 14:20

RELIGIJA

U istraživanju koje se bavi diskriminacijom humanista, ateista i nereligioznih, detaljno je predstavljena situacija u Srbiji i zemljama regiona


FOTO: (public)

U istraživanju koje se bavi diskriminacijom humanista, ateista i nereligioznih, detaljno je predstavljena situacija u Srbiji i zemljama regiona.

Srbija

Srbija generalno poštuje ljudska prava i vjersku slobodu nakon ustanovljenja novog Ustava 2006. godine. Većina stanovništva (85 odsto) su pravoslavni kršćani, a ukupno 94 odsto ljudi pripada jednoj od sedam "tradicionalnih" religija koje država priznaje. Procjenjuje se da samo 1,1 odsto ljudi sebe smatra ateistima.

Ustav i država

Zvanično, Srbija nema državnu religiju. Ustav naglašava razdvojenost crkve i države, ali prepoznaje i sedam religija: Srpsku pravoslavna crkva, Rimokatoličku crkvu, Slovačku evangelističku crkvu, Reformističku kršćansku crkvu, Evangelističku kršćansku crkvu, kao i islamska i jevrejsku zajednicu.

Iako nije neophodno da se vjerske grupe registruju, neregistrovane grupe mogu se susresti sa poteškoćama kada je u pitanju otvaranje računa u banci, kupovina ili prodaja imovine ili objavljivanje literature. Da bi se registrovale, grupe moraju da dostave dokaz da zajednica ima više od 100 članova, njihova imena, broj lične karte i potpise, kao i sažetak svojih učenja, ceremonija, ciljeva, aktivnosti i izvora prihoda.

Tokom 2013. godine, država je odbacila zahtjeve nekoliko "netradicionalnih" grupa koje su namjeravale da se registruju, a među njima su Baptistička crkva, pokret Hare Krišna, Pentekostalna crkva i Protestantsko-evanđelistička crkva u Subotici. Na kraju godine, po podacima Visokog suda, tri vjerske zajednice - Savez baptističkih crkava, Crkva kršćanskog zavjeta i Crnogorska kršćanska crkva –podnijele su su žalbu Višem sudu zbog odluke ministarstva da im uskrati registraciju.


FOTO: Ustav i država (Freedom of Thought Report)

Povlašteni tretman

Povlašteni tretman ima Srpska pravoslavna crkva, kroz finansiranje i subvencije za sveštenstvo koje radi van zemlje. Svi registrovani članovi imaju zdravstveno osiguranje i penziju, za razliku od sistema u kom država sporadično dozvoljava ove benefite određenim religijama baziranim na individualnim dogovorima sveštenstva i ministarstava.

Ustavni sud 2012. godine presudio je da je zakon o privilegovanom statusu "tradicionalnih sedam" u skladu sa Ustavom i da nije diskriminišući.

Obrazovanje i dječija prava

Učenici osnovnih i srednjih škola obavezni su da pohađaju časove vjeronauke jedne od sedam tradicionalnih religija ili građanskog vaspitanja gdje učenici uče o savremenim vrijednostima poput demokratije, tolerancije i ljudskih prava. Broj djece koji pohađaju vjeronauku varira: 50 odsto osnovaca ih pohađa i između 20 i 40 odsto srednjoškolaca. Ako broj učenika padne ispod minimuma od 10 odsto onda se čas otkazuje. Učenici koji nisu pripadnici navedenih sedam religija obično biraju građansko vaspitanje.


FOTO: Obrazovanje i dječija prava (Freedom of Thought Report)

Porodica, zajednica i društvo

Reagovanje policije na vjerski motivisano nasilje je često sporo i nemotivisano i rijetko vodi ka hapšenju. Članovi manjina često doživljavaju društvenu agresiju kao što su grafiti, kamenje i cigle koje se bacaju ka crkvama i grobljima, govor mržnje i negativno prikazivanje u medijima.


FOTO: Porodica, zajednica i društvo (Freedom of Thought Report)

Sloboda izražavanja, promocija ljudskih prava

Iako slobodu medija tehnički štiti Ustav, novinari su često mete verbalnog i fizičkog napada, a i mediji su predmet rasprostranjene korupcije. Nedostatak resursa često dovodi do autocenzure medija.


FOTO: Sloboda izražavanja, promocija ljudskih prava (Freedom of Thought Report)

Kosovo

Kosovo je višestranačka demokratska republika koja se graniči sa Makedonijom, Albanijom, Crnom Gorom i Srbijom. Kosovo je nakon rata 1999. godine i eskalacije tenzije između albanskog i srpskog stanovništva pod zaštitom Ujedinjenih nacija. Kosovo je 2008. godine proglasilo nezavisnost od Srbije, dok Srbija, Rusija i Kina zajedno sa još 5 članica EU ne priznaju Kosovo, dok je 108 zemalja pripadnica Ujedinjenih nacija priznalo Kosovo kao nezavisnu državu.

Ustav i država

Ustavom su zagarantovani sloboda izražavanja i vjere svim stanovnicima bez obzira na njihove religiozna uvjerenja. Vjerske grupe odvojene su od svih državnih institucija i jednaka prava zagarantovana su svim grupama jer država nema zvaničnu religiju već je sekularna i zabranjuje vjersku i etničku diskriminaciju.

Sloboda izražavanja, zaštita ljudskih prava

Iako ustav štiti slobodu izraza i štampe, izuzetak predstavljaju govori koji izazivaju etničku netrpeljivost. Sloboda okupljanja zagarantovana je ustavom, ali uključuje organe državne bezbjednosti i javnog reda.

Ostali

U Crnoj Gori kao ključni problemi navedeni su homofobija i odnosi između Srpska pravoslavne crkve i Crnogorske pravoslavne crkve; u Bosni i Hercegovini to su etnički sukobi, u Hrvatskoj negativan odnos prema ateistima. U Sloveniji nisu zabilježeni slični slučajevi, u Makedoniji se posljednjih godina država bavi promocijom religijskih uvjerenja, a u Albaniji je najveći problem nedostatak jakih, nezavisnih medija.


(TBT, Free Thought Report, Newsweek.rs)