ČETIRI DECENIJE NEPRIJATELJSTVA: Efekti Kenigovog memoranduma na formiranje izraelske "države aparthejda"

08.02.2017. u 06:19

ANALITIKA

Kenigov dokument implicira mnoge sporne ciljeve i čini se postavlja temelje za utemeljenje neke vrste sistema aparthejda

FOTO: (Reuters)

Četrdeset godina nakon objavljivanja Kenigovog memoranduma (ili Kenigovog dokumenta), novi pogled na ovaj historijski dokument je nužan kako bi se odgovorilo na ključno pitanje: da li je on početak određenja Izraela kao države aparthejda u skladu sa međunarodnim pravom, piše za Middle East Eye palestinski pravnik i aktivista Džihad Abu Radža.

Septembra 1976. izraleske novine Al Hamišmar objavile su memorandum u kome su date preporuke kako se nositi sa Palestincima koji žive u okvirima izraelske države i koji se u skladu sa izraelskim zakonima smatraju građanima.

Zašto je dokument tada objavljen i ko ga je napisao nije bilo poznato u to vrijeme. U godinama nakon što je objavljen, nijedna ličnost iz vlada Izraela nije zvanično odbacila njegove preporuke, iako su izraelske vlade unekoliko bile zatečene što je sadržina ovog dokumenta postala javna. Njegov anonimni autor i tajnost tema su mnogobrojnih spekulacija.

Kao što sadržina dokumenta implicira, njegovo objavljivanje je izgleda dio plana da se izazovu zastrašivanje i neprijateljstvo prema Palestincima.

Potom su se pojavili glasovi koji pozivaju da se Izrael procesuira ispred međunarodnog tribunala za zločine protiv čovječnosti. Žrtve ovih zločina su između ostalih i palestinski Arapi koji su građani Izraela a koji su bili žrtve državne politike rasne diskriminacije.

Kako se Kenigov memorandum uklapa u ovu šemu?

Skrivanje istine

Jasni i eksplicitni dokumenti koje je izdala izraelska vlada nisu lako dostupni, što dodatno doprinosi utisku da Izrael sprovodi aparthejdski sistem. Može se reći da je Kenigov dokument bio prvi koji je otvoreno i jasno obznanio skrivene istine.

Dokument je imenovan prema Jizraelu Kenihu, za koga se kaže da je učestvovao u njegovoj pripremi, iako izvori sugerišu da je bilo i drugih koji su doprinijeli njegovom nastanku. Kenig je služio kao generalni upravnik Sjevernog distrikta od 1967. godine tokom 26 godina. Tako je on bio odgovoran za njaveći broj Palestinaca koji su od 1948. živjeli na severu zemlje.

Sam dokument nastao je u dvije faze. Prvi dio bio je pripremljen prije protesta od 30. marta 1976. godine kada je hiljade Palestinaca štrajkovalo i marširalo protiv Vladinih konfiskacija teritorije, a što je bio njihov prvi čin građanske neposlušnosti protiv cionističkog režima. Drugi dio je nastao nakon toga. Očigledno je iz ovog kasnijeg dodatka da je izraelska vlada željela da preporuči pripreme za uspostavljanje strategije kojom bi se borila protiv arapskih građana.

Kroz dokument se provlači jedna temeljna pretpostavka: da arapske građane koji čine jednu petinu populacije države imaju smatrati neprijateljima i nazadnim elementom, koji nije sposoban da razumije modernost ili demokratiju. Dokument sugeriše da ovo treba da budu ključne tačke na osnovu kojih će se postupati prema njima.

FOTO: (Reuters)

Sadržaj dokumenta

Dokument otpočinje uvodom koji ispituje problem – tako se označavaju palestinski građani Izraela – i kritikuje izraelske zvanične i nesofisticirane načine i alatke koje koriste da se nose sa njome.

Od početka, u dokumentu se navodi, nije postojao objektivni niti jasno usmjereni tretman od strane izraelskih zvaničnika koji bi garantovao obezbjeđivanje jevrejskih nacionalnih interesa, niti dovoljno priprema koje bi razvile efikasne alatke koje bi garantovale nekakvu efikasnu povezanost sa jevrejskom zajednicom.

Postoji pet tema, prema dokumentu, koje treba razmotriti: demografski „problem“ i njegova zloupotreba od strane arapskih nacionalista; arapski lideri i njihov uticaj; ekonomija i rad; obrazovanje; sprovođenje zakona. On također daje preproruke kako razriješiti ove probleme uz strategiju usmjerenju na „umirivanje“ Arapa i obezbjeđivanje jevrejske dominacije.

1. Zastrašivanje Arapa

Prosječan arapski građanin više nije inferioran niti poražen, bez obzira na državne napore, navodi se u Kenigovom memorandumu. Umjesto toga, komunikacija između arapskih građana u Izraelu i Palestinaca sa Zapadne Obale ohrabrilo je arapske građane da „stoje podignute glave“ i motivisalo ih je da izražavaju svoja nacionalistička gledišta.

Ovu promjena je prema navodima dokumenta povezana sa rastom arapske populacije u sjevernom Izraelu. Kako bi se ovo suzbilo autor ili autori dokumenta sugerišu da se proširi proces judeifikacije Galileje i potencijalno izmještanje arapske populacije. Ovo treba da bude rađeno uz punu i kompletnu koordinaciju vladinih institucija kako bi bili striktno i temeljno sprovedeno.

2. Slabljenje arapskih lidera

Potom se navodi da arapsku populaciju u Izraelu čine ljudi skloni „levantinskom arapskom načinu razmišljanja“ i čija imaginacija često nadjača racionalnosti. Nakon toga slijede reference koje ukazuju na „arapsku orijentalnost, zbog čega su lično površni i nemarni, i u većoj mjeri usmjereni prema fikciji nego prema realnosti.“

Tu je također i poziv na jedinsvo, za „jačanje svih mogućih napora kako bi se ujedinile cionističke partije i došlo do njihovog usaglašavanja po pitanju izraelskih Arapa – i kako bi oni bili isključeni iz unutrašnjih političkih međusobica.“ Cilj: onemogućiti arapskim predstavnicima u parlamentu – koji su bili članovi Kneseta još od prvih parlamentarnih izbora 1949. godine – bilo kakav značajniji uticaj.

U drugom dijelu, Kenigov dokument navodi da „Jevreji koji su imali mandat da se bave ovom populacijom“ i naprave od nje „lojalne“ građane Izraela nisu uspjeli.

3. Uskraćivanje prava na rad Arapima

Previše sektora proizvodnje u Izraelu, dokument navodi, je zavisno od arapskih radnika. Koristeći eksplicitno rasistički i fašistički rječnik, on tvrdi da su Arapi uspjeli u gomilanju „hrpa novca“ i da „socijalna i ekonomska sigurnost koje oslobađaju pojedinca i njegovu porodicu od anksioznosti, stalnih anticipacija i dnevnih pritisaka, obezbjeđuju radnicima, voljnim ili nevoljnim, priliku da imaju više vremena tokom koga bi razmatrali društvene i nacionalne ideje.

Dokument tako preporučuje da se broj arapskih radnika u fabrikama ograniči i da se prednost daje jevrejskim radnicima. On također preporučuje strategije koje bi osigurale da se arapski građani suočavaju sa ekonomskim poteškoćama i da ne postane preokupirani razmišljanjem o nacionalnim interesima.

4. Onemogućavanje prilika za obrazovanje

Po pitanju arapske omladine dokument vidi kao opasnost poboljšanje obrazovanja koje dobijaju i predlaže da se treba suočiti i sa ovom opasnošću.

Treba uvesti mjere, predlaže se u ovom spisu, koje ograničavaju broj obrazovanih Arapa i ohrabruju „arapske studente da studiraju oblasti za sofisticirana zanimanja i prirodne nauče pošto bavljenje tim oblastima ostavlja malo slobodnog vremena da se bave nacionalističkim aktivnostima.“

5. Stroža kontrola

Kada se bavi pitanjem „implementacije zakona“ Kenigov memorandum tvrdi da su Arapi poznati kao kršitelji zakona, posebno kada se dođe do kontroverznih oblasti kakva je gradnja kuća. On predlaže strožu kontrolu i striktno nadgledanje njihovih aktivnostima, upotrebu pritisaka i procesuiranja kako bi ih od ovakvih aktivnosti odvratili.

Da li je Izrael usvojio dokument?

Nesumnjivo, materijal koji sadrži ovaj dokument i u kome se zastupa ideja rasne segregacije protiv arapskih građana predstavlja idealni ustav za jedan režim aparthejda. On posmatra Arape kao neželjenu i nazadnu zajednici kojoj je potreban poseban tretman i stalni nadzor.

Ahmad H. Saadi, predavač na Odjeljenju za politiku i upravljanje na Ben-Gurion univerzitetu u Izraelu tvrdi da su „rasistički jezik ovog izvještaja i njegove drakonske sugestije izazvali široku indignaciju kod Palestinaca. Međutim, državni zvaničnici odbacili su ove reakcije kao neopravdane.“

Ono što Kenigov memorandum nastoji da stvori je nova fašistička realnost koja ograničava svaki aspekt života Arapa. On ohrabruje Arape da migriraju i negira im njihova legitimna građanska prava u državi. Nasuprot tome, on nastoji da uveća privilegije koje uživaju Jevreji dok istovremeno traži za indirektnim zavjereničkim načinima kojima bi se ostvario ovaj projekat. Među tim načinima je i transfer moći prema poluzvaničnim institucijama kao što su Jevrejska agencija i Cionistička agencija, koje bi služile samo Jevrejima.

Pored toga, on preporučuje ujedinjavanje svoj jevrejskih stranaka kako bi bio poništen bilo kakav uticaj arapskih partija u parlamentu.

Ne raspolažemo nijednim dokumentom niti aktom koji bi dokazao da je izraelska vlada usvojila ovaj dokument.

FOTO: (AP)

Kenigov plan postaje realnost

Da li je izraelska vlada usvojila ovaj dokument kao svoje načelo? Jasne su indicije da je on postao strategija, moglo bi se reći nešto reći nešto poput ustava, za više izraelskih vlada koje su smjenjivale jedna drugu.

Nakon što je Kenigov memorandum bio objavljen, veliki proces judeizacije Galileje pod plaštom „Razvojnog plana Galileje“ Desetine naselja „samo za Jevreje“ je izgrađeno i stotine hiljada Jevreja se iselilo naselilo na ovom području.

Istovremeno, jedna za drugom izraelske vlade sprovode politiku koja ohrabruje arapsku emigraciju iz zemlje. Arapski građani se besprekidno maltretiraju konfiskacijama njihove zemlje i razvlašćenjima koje je pokušaj vlasti da im nanese moralni poraz.

Možda je najbolji dokaz o čemu je riječ ono što se desilo u oktobru 2000. godine kada su izraelska vojska i policija pobile 13 palestinskih Arapa među kojima je dvanaestoro bilo građani Izraela, bez provociranja.


(Piše za Middle East Eye Džihad Abu Radža, palestinski advokat i aktivista koji živi na severu Izraela, osnivač pokreta "Falestanijat)

(TBT/Newsweek.rs)