OBILJEŽEN DAN SANDŽAKA Antifašisti su prvi proglasili autonomiju Sandžaka u Pljevljima 1943.

23.11.2017. u 02:33

NACIONAL

Povodom 20. novembra, Dana Sandžaka, u Novom Pazaru i drugim mjestima regija Sandžaka održan je niz skupova i kulturnih manifestacija


FOTO: Ilustracija (public)

Povodom 20. novembra, Dana Sandžaka, u Novom Pazaru i drugim mjestima regija Sandžaka održan je niz skupova i kulturnih manifestacija.

U Bošnjačkom nacionalnom vijeću (BNV) održana je svečana sjednica vijeća i promocija knjige “Katarza” Šerifa Šabovića.

Uz prisustvo zvaničnika BNV- a, predsjednika i predstavnika sandžačkih općina, gostiju iz Sarajeva, crnogorskog dijela Sandžaka i javnih i kulturnih ličnosti, na svečanoj sjednici je predočeno da se Dan Sandžaka obilježava 20. novembra, u znak sjećanja na osnivanje Zemaljskog antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja Sandžaka (ZAVNOS), u Pljevljima 1943. godine.

Kako je istaknuto u pročitanom historijatu vezano za ZAVNOS njegovo prvo zasjedanje je trebalo da postavi temelje poslijeratnog uređenja Sandžaka kao federalne ili najmanje autonomne jedinice u okviru nove Jugoslavije.

"To je drugi pokušaj u 20. stoljeću da se konačno reguliše na pravedan i pravičan način status Sandžaka. Samo su Crna Gora i Hrvatska prije Sandžaka stvorije Zemaljsko antifašističko vijeće, a svi ostali kasnije. Sandžak je preferirao da bude buduća federalna jedinica. Sandžak je, nakon formiranja od 20. do 21. novembra 1943. godine, uz prisustvo 263 delegata iz pet sandžačkih srezova, tada dobio ZAVNOS (narodnu skupštinu), vladu (Izvršni odbor) i sedam ministarstva. Imao je zakonodavno, predstavničko i izvršno tijelo na sandžačkoj teritoriji", pročitano je tokom skupa.

U predočenom tekstu čiji je autor historičar i predsjednik Društva historičara Sandžaka Esad Rahić se, kao indikatvno, navodi da su od pet prvih proleterskih brigade formiranih na tlu tadašnje Jugoslavije čak tri sandžačke.

Prema konstataciji Rahića, sprečavanje sandžačkih vijećnika, iako je deset njih bilo izabrano da učestvuju na Drugom zasjedanju AVNOJ-a u Jajcu, i partizansko-četnička saradnja nastala pritiskom Zapada da predstavnici izbjegličke kraljevske vlade, prilikom formiranja Demokrtaske Federativne Jugoslavije sredinom 1944. godine, odlučeno je da se ukinu svi organi Sandžaka, i da Sandžak, poslije rata ne dobije nikakav status, kao i da se podijeli između Srbije i Crne Gore.

“Ovaj dogovor je definitvno realizovan u sadašnjim prostorijama BNV-a, koji je tada bio Omladinski dom, 29. marta 1945. godine. Pošto su bili protiv takvih odluka predsjednik predsjedništva ZAVNOS-a Sreten Vukosavljević i sekretar ZAVNOS-a Mirko Ćuković odbili su da prisustvuju Drugom i posljednjem zasjedanju ovog organa", podsjetio je Rahić.

Predsjednik Bošnjačkog nacionalnog vijeća (BNV) je ponovio stav da je nakon Sjeničke konferencije od 1917. godine okupirana zemlja, ali i da prihvata državu Srbiju koja će biti pravna država zasnovana na vladavini prava, sigurnosti i jednakosti pred zakonom.

„Svaka sljedeća vlada je naslijedila tu okupaciju, ali niko nema tapiju nad Sandžakom, osim građana Sandžaka. Za desetine hiljada svirepo ubijenih građana Sandžaka niko nije odgovarao. Svi srpski, crnogorski, hrvatski pisci su pisali da je ‘Sandžak bezsudna zemlja’, zemlja bez suda i pravde. I danas zakoni Srbije i zakoni Crne Gore se drugačije primjenjuju na teritoriji Srbije i Crne Gore, a sasvim drugačije na teritoriji Sandžaka“, naveo je Ugljanin, podsjetivši na podatak da je devedesetih godina od strane policije Miloševićevog režima u 17 hiljada bošnjačkih kuća vršen upad i premetačina, a da za to niko nije odgovarao.

Ugljanin je na kraju obraćanja uputio čestiteke povodom Dana Sandžaka, poručivši da je konačan cilj „da se u kontekstu eurointegracija Srbije, Crne Gore i Bosne i Hercegovine konašno riješi sandžačko pitanje“.

Dan Sandžaka je jedan od praznika koji Bošnjaci u Srbiji obilježavaju kao zvanični praznik.

Polaganjem cvijeća pored spomen ploče na zgradi Pljevaljske gimnazije, gdje je održano prvo zasjedanje ZAVNOS-a, ranije danas ovaj datum je obilježen i u crnogorskom dijelu Sandžaka.


(TBT)