OD RESTORANA DO MUZEJA Komunistički bunkeri u Albaniji žive novim životom

11.11.2017. u 09:33

CIVILIZACIJA

Stotine hiljada vojnih bunkera, koje je izgradio albanski komunistički diktator Enver Hodža, danas imaju potpuno novu namjenu - od restorana na plaži do muzeja


FOTO: (Profimedia)

Stotine hiljada vojnih bunkera, koje je izgradio albanski komunistički diktator Enver Hodža, danas imaju potpuno novu namjenu - od restorana na plaži do muzeja.

Tačan broj vojnih bunkera širom Albanije nije poznat. U zavisnosti od toga koga pitate, postoji između 175 i 750 hiljada betonskih skrovišta napravljenih za zaštitu ove balkanske zemlje. Naime, od 1960. do 1985. godine, albanski staljinistički diktator Enver Hodža naložio je podizanje na hiljade takvih bunkera iz paranoičnog straha od invazije Jugoslavije, Varšavskog ili NATO pakta.

Režim je nosio u sebi pustoš, bijedu i strah. Ko je bio glasno protiv režima, proganjan je, ubijan, a sa njegovom porodicom niko nije smio da ima nikakav kontakt.

Iako je većina bunkera u obliku pečurke skučena, pravljena tako da primi svega jednog ili dvojicu artiljeraca, neki od njih imaju podzemne galerije koje se protežu stotinama metara.

Međutim, bunkeri, izgrađeni od čelika, gvožđa i betona, nikada nisu doživjeli da se koriste za namjenu za koju su i pravljeni - odbranu države.

Danas, 30 godine kasnije, ove čuvene “pečurke” uglavnom su zapuštene i zarasle u korovu. Ipak, mnoge od njih dobile su sasvim novu namjenu i izgled - pretvorene su u muzeje, kafiće, galerije, stanove ili predstavljaju mjesta za "ljubavne" sastanke.

“Veliki broj bunkera pokazuje koliko je Albanija bila paranoična za vrijeme Hodžine vladavine”, kaže Vjeran Pavlaković, profesor kulturnih studija na hrvatskom univerzitetu u Rijeci. “Umjesto ulaganja u obrazovanje i ekonomski razvoj, albanski režim je izdvojio bespovratne resurse za izolaciju. Međutim, postkomunistička Albanija se pokazala spremnom da prihvati hrabru intervenciju za rješavanje ovog arhitektonskog nasljeđa.”

Primjeri tog inovativnog preobražaja mogu se vidjeti širom zemlje.

Jedan takav bunker nalazi se u primorskom gradu Golem. Nakon pada komunizma, Kujtim Roci je odlučio da napusti svoj vodostalanterski posao i bunker u blizini svoje kuće pretvori najprije u restoran, a potom i u hotelski kompleks. Roci je podigao tri sprata iznad bunkera, koji i dalje služi kao vinski podrum i magacin pošto je temperatura u njemu svježa cijele godine.

U Skadru se nalazi bunker koji je pretvoren u salon za tetoviranje, dok su dva bunkera u Tirani pretvorena u muzeje.


(TBT, N.G.)